เทคโนโลยีพร้อมถ่ายทอด
เทคโนโลยีที่ใช้ในกระบวนการผลิตชาสมุนไพรจากพืชผักและสมุนไพรไทย ประกอบด้วย 1) การคัดเลือกและเตรียมวัตถุดิบ (Raw Material Selection) เลือกพืชผักและสมุนไพรไทยที่ปลอดภัยจากสารเคมี เช่น ใบเตย ตะไคร้ ใบกระเจี๊ยบแดง ฟ้าทะลายโจร ใบหม่อน และใบมะกรูด ตรวจสอบความสดและไม่มีเชื้อราหรือการเน่าเสีย 2) การลดความชื้น (Drying Process) การอบลมร้อน (Hot Air Drying): ใช้อุณหภูมิ 50-60°C เพื่อคงกลิ่นและสี การอบแห้งแบบแช่เยือกแข็ง (Freeze Drying): ช่วยรักษาคุณค่าทางโภชนาการและให้ใบสมุนไพรกรอบฟู การตากแห้งในโรงเรือนพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Drying): เป็นวิธีที่ประหยัดพลังงานและเหมาะสำหรับการผลิตเชิงพาณิชย์ 3) การบดและตัด (Cutting and Grinding) ตัดหรือหั่นสมุนไพรให้ได้ขนาดสม่ำเสมอ บดหยาบเพื่อเตรียมสำหรับการบรรจุซองชา 4) การฆ่าเชื้อ (Sterilization) ใช้รังสีแกมมา (Gamma Irradiation) เพื่อฆ่าเชื้อและยืดอายุการเก็บรักษา หรือการอบฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำภายใต้แรงดัน 5) การบรรจุ (Packaging Technology) บรรจุในซองชากระดาษฟิลเตอร์หรือถุงซิปล็อก ใช้ซองฟอยล์กันความชื้นและออกซิเจนเพื่อยืดอายุการเก็บรักษา
สูตรและกรรมวิธีการผลิตชาสมุนไพรจากพืชผักและสมุนไพรไทย ในที่นี้ให้ตัวอย่างชาเป็นไอเดีย คือ สูตรชา 3 สมุนไพร (ใบเตย, ตะไคร้, ใบหม่อน) ด้วยการนำส่วนผสม 3 ชนิด ได้แก่ ใบเตยหั่น 50 กรัม ตะไคร้หั่นบาง 50 กรัม ใบหม่อนสด 50 กรัม นำสมุนไพรทั้ง 3ชนิดผ่านกรรมวิธีการผลิต คือ
1) การเตรียมวัตถุดิบ ล้างใบเตย ตะไคร้ และใบหม่อนให้สะอาดด้วยน้ำผสมสารฆ่าเชื้อที่ปลอดภัย สะเด็ดน้ำและผึ่งให้แห้ง
2) การหั่นและลดความชื้น หั่นใบเตยและตะไคร้เป็นชิ้นขนาด 2-3 ซม. นำสมุนไพรทั้งหมดเข้าอบที่อุณหภูมิ 50°C เป็นเวลา 6-8 ชั่วโมง หรือจนแห้งสนิท
3) การคั่ว (สำหรับใบหม่อน) คั่วใบหม่อนในกระทะด้วยไฟอ่อนประมาณ 5 นาที เพื่อเพิ่มกลิ่นหอม
4) การผสมและบรรจุ ผสมสมุนไพรแห้งทั้งสามชนิดให้เข้ากัน บรรจุในซองชาฟิลเตอร์ขนาด 2 กรัมต่อซอง หรือบรรจุในถุงฟอยล์สุญญากาศ
5) การฆ่าเชื้อและตรวจสอบคุณภาพ นำซองชาที่บรรจุแล้วเข้าเครื่องฆ่าเชื้อด้วยรังสีแกมมาหรืออบฆ่าเชื้อ
6) การจัดเก็บและจำหน่าย เก็บในที่แห้งและเย็น ระบุวันผลิตและวันหมดอายุให้ชัดเจน
เทคนิค : การผสมสมุนไพรหลากชนิดช่วยเพิ่มมิติของรสชาติและคุณประโยชน์ หากต้องการชาที่มีความหอมพิเศษ สามารถเติมเปลือกส้มแห้งหรือดอกเก๊กฮวยลงไป การฆ่าเชื้อที่เหมาะสมช่วยยืดอายุการเก็บรักษาและป้องกันการปนเปื้อน
