กิจกรรมที่ 7 ผลิตสินค้าตัวอย่างเพื่อทดลองตลาด
ผลการทดลองตลาดพบว่า ผลิตปลาเค็มลดโซเดียมเป็นผลิตภัณฑ์ที่น่าสนใจรสชาติอร่อย รูปแบบบรรจุภัณฑ์ต้องการให้บรรจุในปริมาณ 100-200 กรัม ราคาไม่แพง สะดวกซื้อ และต้องการให้ปรับปรุงเป็นรูปแบบปรุงสุกพร้อมทาน และเพิ่มความแตกต่างด้วยการเพิ่มความหลากหลายของรสชาติเพื่อให้ผู้บริโภคได้เลือกรับประทาน ในขณะเดียวกับพบข้อจำกัดของผลิตภัณฑ์ถึงความน่าเชื่อถือเกี่ยวกับสารอาหาร และปริมาณโซเดียมในผลิตภัณฑ์ จึงมีข้อเสนอแนะให้ดำเนินการตรวจสอบคุณค่าทางสารอาหารเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับผลิตภัณฑ์ต่อไป
 

กิจกรรมที่ 6 บูรณาการผลิตภัณฑ์ชุมชนกับการท่องเที่ยวโดยชุมชน เป็นแหล่งเรียนรู้ ศึกษาดูงาน
การเชื่อมโยงการผลิตปลาเค็มกับการท่องเที่ยวโดยชุมชน ดำเนินการบูรณาการกระบวนการผลิตปลาเค็มลดโซเดียมเข้ากับการท่องเที่ยวโดยชุมชน โดยพัฒนาให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเป็น แหล่งเรียนรู้และศึกษาดูงานด้านการแปรรูปอาหารทะเล กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกิดแนวทางในการพัฒนากลุ่มวิสาหกิจให้เป็น แหล่งเรียนรู้และศึกษาดูงานด้านการแปรรูปอาหารทะเลและผลิตภัณฑ์ปลาเค็มลดโซเดียม โดยสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการผลิต สุขลักษณะ บรรจุภัณฑ์ การจัดการต้นทุน และการตลาดแก่ผู้สนใจได้อย่างเป็นระบบ ขณะเดียวกันชุมชนสามารถนำอัตลักษณ์และทรัพยากรท้องถิ่นมาเชื่อมโยงกับกิจกรรมการท่องเที่ยวเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลิตภัณฑ์และพื้นที่ เกิดแนวทางในการพัฒนากิจกรรมศึกษาดูงานและการท่องเที่ยวเชิงเรียนรู้ ซึ่งมีศักยภาพในการสร้างรายได้ กระจายรายได้สู่ชุมชน และส่งเสริมการอนุรักษ์ภูมิปัญญาการแปรรูปอาหารทะเลให้เกิดความต่อเนื่องและยั่งยืน
 

กิจกรรมที่ 5 การพัฒนากลยุทธ์การตลาดเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ปลาเค็ม
จากการวิเคราะห์จุดเด่นของผลิตภัณฑ์และความต้องการของกลุ่มผู้บริโภค พบว่า ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับผลิตภัณฑ์อาหารที่มีคุณภาพ สะอาด ปลอดภัย สะดวกต่อการบริโภค และสะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน จึงได้นำข้อมูลดังกล่าวมาใช้ในการพัฒนา กลยุทธ์ทางการตลาดทั้งด้านผลิตภัณฑ์ ราคา ช่องทางการจัดจำหน่าย และการส่งเสริมการตลาด โดยเน้นจุดขายสำคัญ ได้แก่ การลดปริมาณโซเดียม การเลือกใช้วัตถุดิบอาหารทะเลที่มีคุณภาพจากแหล่งทรัพยากรในชุมชน กระบวนการผลิตที่สะอาดและถูกสุขลักษณะ ตลอดจนการนำเสนอความเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีอัตลักษณ์และสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ทรัพยากรท้องถิ่น ผลการวิเคราะห์ยังพบว่า ผลิตภัณฑ์อาหารทะเลในรูปแบบ ปรุงสุกพร้อมรับประทาน ได้รับความสนใจจากกลุ่มผู้บริโภค เนื่องจากตอบสนองต่อพฤติกรรมการบริโภคที่ต้องการความสะดวกและประหยัดเวลา ขณะเดียวกัน ปัจจัยด้านราคาที่เหมาะสมและรูปแบบบรรจุภัณฑ์ที่สวยงาม สะอาด ใช้งานสะดวก และสื่อสารข้อมูลผลิตภัณฑ์อย่างชัดเจน มีส่วนสำคัญต่อการตัดสินใจซื้อ นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ยังได้รับความสนใจจากร้านจำหน่ายของฝากและจุดพักรถ ซึ่งเป็นช่องทางที่มีศักยภาพในการขยายตลาด อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการและผู้บริโภคมีความต้องการให้พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้อยู่ในรูปแบบ ปรุงสุกพร้อมรับประทาน เพื่อเพิ่มความสะดวกในการบริโภค เพิ่มโอกาสในการจำหน่าย และยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนให้สามารถเข้าถึงกลุ่มผู้บริโภคได้หลากหลายมากยิ่งขึ้น
 

กิจกรรมที่ 4 การคำนวณต้นทุน ผลตอบแทน การตั้งราคาขาย การวางแผนการผลิตและจำหน่ายการวิเคราะห์ความสามารถในการทำกำไร
ด้านการจัดการต้นทุน ผู้เข้าร่วมสามารถจัดทำบัญชีต้นทุน วิเคราะห์ค่าวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าใช้จ่ายการผลิต บรรจุภัณฑ์ และการตลาด เพื่อนำไปคำนวณต้นทุนต่อหน่วย กำหนดราคา และวิเคราะห์ผลตอบแทน โดยต้นทุนต่อ 100 กรัมของปลาเค็มลดโซเดียม ได้แก่ แบบผ่าซีก 16.38 บาท แบบตัดหัว 17.08 บาท และแบบปลาเส้น 22.51 บาท โดยทางกลุ่มต้องการกำไรจากขายขั้นต่ำ 50%
 

กิจกรรมที่ 3 พัฒนาการตลาดด้วยนวัตกรรม AI
ด้านการตลาด ได้ถ่ายทอดความรู้และฝึกปฏิบัติการใช้ AI สำหรับออกแบบภาพสินค้า โลโก้ เขียนข้อความประชาสัมพันธ์ และสร้างสื่อสำหรับ Facebook, TikTok เพิ่มช่องทางการตลาดมากขึ้น เช่น การขายในงานแสดงสินค้า งานสัปดาห์วิชาการ และช่องทางการตลาดออนไลน์ รวมถึงการวิเคราะห์กลุ่มลูกค้าและวางแผนการขาย ผู้เข้าร่วมสามารถนำไปใช้งานได้ดี แต่ผู้สูงอายุบางส่วนต้องใช้เวลาในการเรียนรู้มากขึ้น
 

กิจกรรมที่ 2 พัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่ช่วยเก็บกลิ่นปลาเค็ม
ด้านบรรจุภัณฑ์ ได้ออกแบบและทดลองรูปแบบที่ช่วยลดการแพร่กระจายของกลิ่น ป้องกันความชื้นและการปนเปื้อน สะดวกต่อการขนส่งและจัดเก็บ และมีความสวยงาม โดยพบว่าการซีลสุญญากาศสามารถเก็บกลิ่นและช่วยยืดอายุผลิตภัณฑ์ได้ดี
 

กิจกรรมที่ 1 พัฒนาสูตรการผลิตปลาเค็มลดโซเดียมและการพัฒนารูปแบบปลาเค็มโดยใช้ปลาหลากหลายชนิด และเตรียมความพร้อมในการขอมาตรฐาน อย.
โครงการได้ดำเนินการทดลองและปรับปรุงสูตรการผลิตปลาเค็ม โดยลดปริมาณเกลือและโซเดียมให้เหมาะสมต่อการบริโภค พร้อมทดลองใช้ปลาทะเลหลายชนิด เช่น ปลาหลังเขียว ปลาทู และปลาทะเลในพื้นที่ รวมทั้งปรับปรุงกระบวนการผลิตและสุขลักษณะในการแปรรูป สำหรับการขออนุญาตและมาตรฐาน อย. โครงการได้เตรียมความพร้อมด้านเอกสาร กระบวนการผลิต และองค์ประกอบที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากการปรับปรุงโรงเรือนให้ได้มาตรฐาน อย.ยังมีข้อจำกัดด้านงบประมาณ
 

วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ผู้รับผิดชอบโครงการและผู้ร่วมโครงการได้ลงพื้นที่เพื่อเตรียมความพร้อมของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน โดยมุ่งเสริมสร้างองค์ความรู้และศักยภาพในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ปลาเค็มลดโซเดียมให้สอดคล้องกับแนวโน้มตลาดเพื่อสุขภาพ ภายใต้กระบวนการมีส่วนร่วมของสมาชิกในชุมชน
การดำเนินงานครอบคลุมการสำรวจศักยภาพของกลุ่มในด้านวัตถุดิบ อุปกรณ์การผลิต และองค์ความรู้เดิม ควบคู่กับการร่วมหาแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อสุขภาพ การลดปริมาณโซเดียม และการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภค นอกจากนี้ ยังมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันเพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายและสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อวางรากฐานสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ในตลาดเพื่อสุขภาพอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
ผลการดำเนินงาน
กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีศักยภาพและความพร้อมในการพัฒนาสูตรการผลิตปลาเค็มลดโซเดียม โดยในด้านอุปกรณ์การผลิต พบว่ามีความพร้อมเพียงพอสำหรับการดำเนินกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ อีกทั้งในด้านสถานที่ กลุ่มมีพื้นที่และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เหมาะสมสำหรับการจัดอบรมและการผลิตผลิตภัณฑ์ ในปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์หลักของกลุ่มคือปลาเค็มจากปลาหลังเขียว อย่างไรก็ตาม กลุ่มมีความต้องการพัฒนาผลิตภัณฑ์ปลาเค็มจากปลาชนิดอื่นเพิ่มเติม และสร้างความแตกต่างของผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มความหลากหลายของสินค้าและตอบสนองความต้องการของตลาดที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น
สำหรับช่องทางการจัดจำหน่าย กลุ่มมุ่งเน้นการผลิตและจำหน่ายในตลาดนัดชุมชนเป็นหลัก แต่ยังขาดทักษะและประสบการณ์ในการขยายช่องทางการตลาดไปสู่รูปแบบออนไลน์ รวมถึงการเข้าร่วมจัดจำหน่ายในพื้นที่เชิงพาณิชย์อื่น ๆ เช่น งาน OTOP และงานแสดงสินค้า ซึ่งถือเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการเพิ่มโอกาสทางการตลาดและการเติบโตของกลุ่มในอนาคต
แนวทางการพัฒนา
การวางแผนการดำเนินงานร่วมกับกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในครั้งนี้ มุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพของกลุ่มอย่างเป็นระบบ โดยเริ่มจากการพัฒนาสูตรการผลิตปลาเค็มลดโซเดียมควบคู่กับการใช้วัตถุดิบจากปลาหลากหลายชนิด อาทิ ปลาหลังเขียว และปลาทู รวมถึงการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ในลักษณะปลาเส้น เพื่อเพิ่มทางเลือกและตอบสนองต่อกลุ่มผู้บริโภคที่ใส่ใจสุขภาพ ในด้านบรรจุภัณฑ์ ได้มีการออกแบบให้เหมาะสมต่อการขนส่ง โดยใช้เทคโนโลยีการซีลสุญญากาศร่วมกับการบรรจุในกล่องที่สามารถป้องกันกลิ่น เพื่อรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์และเพิ่มความสะดวกในการกระจายสินค้า ด้านการพัฒนาศักยภาพทางการตลาด มุ่งเน้นการเสริมสร้างทักษะการจำหน่ายสินค้าออนไลน์ การเข้าร่วมจำหน่ายสินค้าในงาน OTOP และงานแสดงสินค้า ตลอดจนการวิเคราะห์ต้นทุน การคำนวณกำไร และการกำหนดราคาจำหน่ายที่เหมาะสมสำหรับผลิตภัณฑ์ปลาเค็มลดโซเดียม รวมถึงการประเมินต้นทุนทางการตลาด นอกจากนี้ ยังส่งเสริมการพัฒนาทักษะด้านการตลาดดิจิทัล โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้นวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการผลิตสื่อโฆษณา และการออกแบบตราสินค้าเพื่อสร้างอัตลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ให้มีความโดดเด่น ในส่วนของการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ได้ดำเนินการสำรวจความพึงพอใจของผู้บริโภคต่อรสชาติของปลาเค็มลดโซเดียม เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ ท้ายที่สุด มีการวางแนวทางพัฒนากลุ่มวิสาหกิจชุมชนให้เป็นแหล่งศึกษาดูงาน และบูรณาการเข้ากับการท่องเที่ยวในชุมชนของจังหวัดตรัง พร้อมทั้งพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สามารถยกระดับเป็นของฝากและของที่ระลึกสำหรับนักท่องเที่ยว ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้ให้แก่ชุมชนอย่างยั่งยืน