กิจกรรมที่ 16 ประชุมสรุปติดตามผลการดำเนินงานปีที่ 2 จาก สป.อว.

วันที่ 27 สิงหาคม 2569

หัวหน้าโครงการ บรรยายผลการดำเนินงาน สรุปผลการดำเนินโครงการ ประเมินความพึงพอใจของสมาชิกวิสาหกิจชุมชน แนวทางการปรับปรุง แก้ไข สถานที่ผลิต แนวทางการต่อยอดเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์  สรุปและปิดโครงการปีที่ 2 ให้กับสมาชิก จำนวน 30 คน และรายงานผลการดำเนินงานให้ สป.อว

กิจกรรมที่ 15 อบรมให้ความรู้หลักสูตรการจัดการต้นทุน การขนส่ง การจัดจำหน่ายสินค้าในช่องทางต่างๆ

วันที่ 26 สิงหาคม 2569

คุณดำรง ค้าเจริญ (อ.แดง https://www.dumrong.com) ได้บรรยายเรื่อง การจัดจำหน่ายสินค้า ปฎิบัติการเรื่อง digital branding และการใช้เทคโนโลยี AI สำหรับช่องทางการจัดจำหน่ายสินค้า ให้กับสมาชิก จำนวน 30 คน รวมทั้งมีการซ่อมแซม บำรุงรักษาตู้อบพลังงานชีวมวลให้สามารถใช้งานได้ โดย ผศ.ดร.สัณหวัจน์ ทองแดง รวมทั้งสำรวจพื้นที่เพื่อเตรียมจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ 

กิจกรรมที่ 13 ประเมินอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์
เมื่อจัดเตรียมข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศ บรรจุถุงขนาด 1 กก. ตรวจวัดค่าคุณภาพเบื้องต้นก่อนเก็บรักษา ได้แก่ ความชื้น, ค่า aw, สี ( L*, a*, b*, C*, h°) เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด, เชื้อยีสต์และรา ดังแสดงในตารางที่ 1 แล้วนำตัวอย่างมาแบ่ง 3 ส่วน เพื่อเก็บรักษาในสภาวะต่างกัน 3 ระดับ ได้แก่ เก็บรักษาที่อุณหภูมิในตู้เย็นทั่วไป (5°C) ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) และตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) แล้วสุ่มตัวอย่าง วิเคราะห์คุณภาพ 6 ครั้ง ดังแสดงในตารางที่ 2

ตารางที่ 1 คุณภาพของข้าวเม่าสด
รายการ ผลวิเคราะห์
ความชื้น 89.03+0.09 %
ค่า aw 0.9199+0.0002
ค่าสี L* 45.43+0.48
ค่าสี a* 3.02+0.22
ค่าสี b* 29.17+0.29
ค่าสี C* 29.32+0.55
ค่าสี h° 84.19+0.42
เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2906+22 CFU/g
เชื้อยีสต์และรา 117+30 CFU/g

ตารางที่ 2 คุณภาพของข้าวเม่าที่เก็บรักษาในสภาวะต่างกัน
ครั้งที่ อุณหภูมิการเก็บรักษา รายการ ผลวิเคราะห์
1 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.04+0.08 %
  ค่า aw 0.9198+0.0001
  ค่าสี L* 45.42+0.37
  ค่าสี a* 3.02+0.20
  ค่าสี b* 29.16+0.55
  ค่าสี C* 29.31+0.44
  ค่าสี h° 84.18+0.47
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4277+29 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 127+38 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.07 %
  ค่า aw 0.9197+0.0003
  ค่าสี L* 45.41+0.66
  ค่าสี a* 3.01+0.21
  ค่าสี b* 29.15+0.25
  ค่าสี C* 29.31+0.50
  ค่าสี h° 84.17+0.40
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 115+20 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.05 %
  ค่า aw 0.9197+0.0004
  ค่าสี L* 45.42+0.75
  ค่าสี a* 3.01+0.22
  ค่าสี b* 29.15+0.34
  ค่าสี C* 29.31+0.77
  ค่าสี h° 84.17+0.76
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 110+25 CFU/g
2 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.05+0.09 %
  ค่า aw 0.9198+0.0001
  ค่าสี L* 45.42+0.37
  ค่าสี a* 3.02+0.21
  ค่าสี b* 29.16+0.57
  ค่าสี C* 29.31+0.40
  ค่าสี h° 84.18+0.44
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4290+21 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 150+32 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 %
  ค่า aw 0.9197+0.0003
  ค่าสี L* 45.41+0.66
  ค่าสี a* 3.01+0.28
  ค่าสี b* 29.15+0.19
  ค่าสี C* 29.31+0.50
  ค่าสี h° 84.17+0.42
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 110+40 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 %
  ค่า aw 0.9197+0.0004
  ค่าสี L* 45.40+0.66
  ค่าสี a* 3.01+0.29
  ค่าสี b* 29.15+0.18
  ค่าสี C* 29.31+0.77
  ค่าสี h° 84.17+0.56
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 30+27 CFU/g
3 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.06+0.07 %
  ค่า aw 0.9198+0.0001
  ค่าสี L* 45.41+0.31
  ค่าสี a* 3.02+0.25
  ค่าสี b* 29.15+0.51
  ค่าสี C* 29.31+0.36
  ค่าสี h° 84.18+0.47
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 3300+22 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 15+15 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.04+0.06 %
  ค่า aw 0.9197+0.0002
  ค่าสี L* 45.41+0.69
  ค่าสี a* 3.01+0.33
  ค่าสี b* 29.15+0.17
  ค่าสี C* 29.31+0.54
  ค่าสี h° 84.17+0.33
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2505+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.08 %
  ค่า aw 0.9197+0.0005
  ค่าสี L* 45.41+0.71
  ค่าสี a* 3.01+0.40
  ค่าสี b* 29.15+0.18
  ค่าสี C* 29.31+0.70
  ค่าสี h° 84.17+0.79
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
4 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.07 %
  ค่า aw 0.9198+0.0002
  ค่าสี L* 45.41+0.31
  ค่าสี a* 3.01+0.22
  ค่าสี b* 29.14+0.50
  ค่าสี C* 29.31+0.21
  ค่าสี h° 84.16+0.44
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4370+23 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 298+30 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.05+0.07 %
  ค่า aw 0.9197+0.0004
  ค่าสี L* 45.41+0.12
  ค่าสี a* 3.00+0.11
  ค่าสี b* 29.15+0.21
  ค่าสี C* 29.31+0.40
  ค่าสี h° 84.17+0.20
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2805+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+7 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.02+0.06 %
  ค่า aw 0.9197+0.0006
  ค่าสี L* 45.41+0.72
  ค่าสี a* 3.00+0.28
  ค่าสี b* 29.15+0.12
  ค่าสี C* 29.31+0.70
  ค่าสี h° 84.17+0.44
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+2 CFU/g
5 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 %
  ค่า aw 0.9197+0.0009
  ค่าสี L* 45.41+0.31
  ค่าสี a* 3.01+0.27
  ค่าสี b* 29.14+0.42
  ค่าสี C* 29.31+0.44
  ค่าสี h° 84.16+0.27
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 4270+65 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 301+30 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.05 %
  ค่า aw 0.9196+0.0005
  ค่าสี L* 45.40+0.61
  ค่าสี a* 3.00+0.31
  ค่าสี b* 29.14+0.36
  ค่าสี C* 29.31+0.30
  ค่าสี h° 84.16+0.22
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.04 %
  ค่า aw 0.9197+0.0004
  ค่าสี L* 45.40+0.72
  ค่าสี a* 3.00+0.11
  ค่าสี b* 29.14+0.09
  ค่าสี C* 29.31+0.77
  ค่าสี h° 84.16+0.24
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 2630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 10+8 CFU/g
6 ตู้เย็นทั่วไป (5°C) ความชื้น 89.08+0.05 %
  ค่า aw 0.9197+0.0005
  ค่าสี L* 45.41+0.32
  ค่าสี a* 3.00+0.30
  ค่าสี b* 29.14+0.25
  ค่าสี C* 29.31+0.44
  ค่าสี h° 84.16+0.40
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 5030+18 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 350+64 CFU/g
 ช่องแช่แข็งในตู้เย็น (0°C) ความชื้น 89.06+0.09 %
  ค่า aw 0.9196+0.0008
  ค่าสี L* 45.40+0.65
  ค่าสี a* 3.00+0.31
  ค่าสี b* 29.14+0.11
  ค่าสี C* 29.31+0.15
  ค่าสี h° 84.16+0.62
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1805+35 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 15+5 CFU/g
 ตู้แช่เยือกแข็ง (-20°C) ความชื้น 89.01+0.06 %
  ค่า aw 0.9196+0.0007
  ค่าสี L* 45.40+0.28
  ค่าสี a* 3.00+0.37
  ค่าสี b* 29.14+0.22
  ค่าสี C* 29.31+0.64
  ค่าสี h° 84.15+0.70
  เชื้อจุลินทรีย์ทั้งหมด 1630+48 CFU/g
  เชื้อยีสต์และรา 5+2 CFU/g

ประเมินอายุการเก็บรักษา
 ผลิตภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศที่เก็บรักษาใน 3 สภาวะ (อุณหภูมิตู้เย็นหรือ 5°C ช่องแช่แข็งหรือ 0°C และตู้แช่ไอศกรีมหรือ -20°C) เมื่อเวลาการเก็บรักษานานขึ้นพบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยทั้งทางกายภาพ เคมี และจุลชีววิทยา โดยพบว่าเมื่อเก็บรักษาข้าวเม่าที่อุณหภูมิต่ำจะทำให้เชื้อจุลินทรีย์มีแนวโน้มลดลงตามระยะเวลาการเก็บรักษาที่นานขึ้น แต่ข้าวเม่าที่เก็บรักษาในตู้เย็นทั่วไปจะมีแนวโน้มเสื่อมคุณภาพได้มากกว่าการเก็บในช่องแข่แข็งในตู้เย็น และตู้แช่เยือกแข็ง ตามลำดับ อาจเนื่องจากข้าวเม่าบรรจุในถุงพลาสติกซีลปิดผนึกแบบสุญญากาศ ทำให้ไม่มีอากาศภายใน จึงไม่ก่อให้เกิดปฏิกิริยาการเปลี่ยนแปลงทางเคมี กายภาพ และไม่มีออกซิเจนมากเพียงพอที่จะทำให้เชื้อจุลินทรีย์เจริญเติบโต อย่างไรก็ตาม การเก็บรักษาข้าวเม่าในตู้เย็นทั่วไปจะเก็บไว้ได้ไม่นานเท่าช่องแช่แข็ง และตู้แช่เยือกแข็ง ซึ่งสามารถเก็บได้นานอย่างน้อย 1 ปี ดังนั้น หากต้องการเก็บรักษาข้าวเม่าเพื่อบริโภคในชีวิตประจำวันและมีต้นทุนต่ำ การเก็บรักษาในตู้เย็นในช่วงระยะเวลา 3-6 เดือน น่าจะเหมาะสมต่อการบริโภคโดยที่ยังคงมีสี กลิ่น รส และเนื้อสัมผัสใกล้เคียงกับข้าวเม่าสด
 

กิจกรรมที่ 12จัดทำบรรจุภัณฑ์ต้นแบบ

           ออกแบบฉลากสินค้าและบรรจุภัณฑ์ข้าวเม่าบรรจุถุงซีลสุญญากาศขนาดบรรจุ 1 กก. ตามข้อกำหนดของ อย. จำนวน 2 แบบ และจัดทำบรรจุภัณฑ์แบบกล่องกระดาษ A3 (ที่มีความกว้าง 12.36 เซนติเมตร สูง 14.93 เซนติเมตร และหนาหรือลึก 4.63 เซนติเมตร)

กิจกรรมที่ 11 วิเคราะห์คุณค่าอาหารและมาตรฐานผลิตภัณฑ์

นำข้าวเม่าซีลบรรจุถุงสุญญากาศวิเคราะห์คุณภาพ ดังแสดงในตารางที่ 1

ตารางที่ 1 ผลการวิเคราะห์คุณภาพ

กิจกรรมที่ 10 ทดสอบทางด้านประสาทสัมผัสและคัดเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม

 ทดสอบชิมผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่าโดยใช้แบบสอบถามมาตรฐานการทดสอบทางประสาทสัมผัส (Hedonic Scale 9ระดับ) กับอาสาสมัคร จำนวน 50 คน

จากผลการอบรมโดยผศ.สุกัญญา สายธิ แล้วพบว่า สมาชิกกลุ่มออกแบบผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า โดยร่วมกันกำหนดชนิดและขนาดของบรรจุภัณฑ์ น้ำหนักบรรจุ รูปแบบของสี ภาพสินค้า ชื่อสินค้า เป็นต้น ซึ่งได้จำลองการออกแบบบรรจุภัณฑ์โดยใช้ AI ดังแสดงในรูปภาพประกอบ และให้สมาชิกกลุ่มร่วมกันคัดเลือกรูปแบบบรรจุภัณฑ์
1.โจ๊กข้าวเม่า น้ำหนักสุทธิ 30 กรัม บรรจุในซองหรือถ้วยพลาสติกที่ใช้กับไมโครเวฟได้
2.ชาชงข้าวเม่า บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง
3.ชาชงข้าวเม่าหอมแดง บรรจุซองชา 2 กรัม ในกล่องกระดาษบรรจุ 10 ซอง

 เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากร คือ ผศ.สัณหวัจน์ ทองแดง ได้บรรยาย เรื่อง หลักการทำแห้งโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล และได้อบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การทำแห้งวัตถุดิบโดยใช้ตู้อบพลังงานชีวมวล, เทคนิคการปรับสภาวะการทำแห้งของตู้อบพลังงานชีวมวล นอกจากนั้น รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้ปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ที่ปรับปรุงใหม่ ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน

กิจกรรมที่ 9 ปรับปรุงสูตรผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีและแนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์

เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2569 นักวิจัยได้ลงพื้นที่เพื่อจัดกิจกรรมที่ 9 โดย รศ.พรประภา ชุนถนอม ได้แนะนำกิจกรรมและวิทยากรปฏิบัติการ เรื่อง การทดสอบชิมชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า และแนวทางการปรับปรุงผลิตภัณฑ์ วิทยากรคือ ผศ.สุกัญญา สายธิ ได้บรรยาย เรื่อง หลักการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ฉลากสินค้า และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง,แนวคิดการออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า รวมทั้งปฏิบัติการ เรื่อง การออกแบบบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ชาข้าวเม่า/ชาข้าวเม่าหอมแดง/โจ๊กข้าวเม่า ให้กับสมาชิกกลุ่มฯ จำนวน 30 คน