กิจกรรมที่ 2 กิจกรรมการวิเคราะห์ตลาด การยกระดับผลิตภัณฑ์ และการประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมของกลุ่มผู้ผลิตกุ้งแห้ง

ภายใต้โครงการ “การใช้เทคโนโลยีพัฒนาและยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์กุ้งแห้งลดเค็มชุมชนแปรรูปอาหารทะเล ตำบลตะเสะ อำเภอหาดสำราญ จังหวัดตรัง” ได้วิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนของผลิตภัณฑ์จากกุ้งและวัสดุเหลือใช้จากการแปรรูป เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการกำหนดราคาจำหน่าย การเลือกผลิตภัณฑ์สำหรับต่อยอดทางการตลาด และการประเมินศักยภาพในการสร้างรายได้ให้แก่กลุ่มผู้ผลิต โดยสรุปผลได้ดังนี้

2.1 การวิเคราะห์ตลาด

การศึกษาข้อมูลการตลาดจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 100 คน พบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 64 โดยร้อยละ 74 อยู่ในกลุ่มรายได้ต่ำกว่า 10,000 บาทและกลุ่มรายได้ 10,001–15,000 บาทต่อเดือน ผู้ตอบแบบสอบถามอาศัยอยู่ในอำเภอเมืองตรังและอำเภอปะเหลียนรวมร้อยละ 71 ผลการศึกษาจึงสะท้อนความต้องการของกลุ่มตัวอย่างในพื้นที่ดังกล่าวเป็นหลัก และสามารถนำมาใช้ประกอบการวางแผนพัฒนาผลิตภัณฑ์และทดลองตลาดได้ ดังนี้

1. การรับรู้และความสนใจต่อผลิตภัณฑ์

ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 44 ไม่เคยรู้จักกุ้งแห้งสูตรลดเค็มหรือสูตรไม่เติมเกลือ และร้อยละ 42 ยังไม่แน่ใจว่าจะเลือกซื้อกุ้งแห้งรูปแบบใด สะท้อนว่าควรเพิ่มการสื่อสารความแตกต่างของผลิตภัณฑ์และจัดกิจกรรมทดลองชิม สำหรับผลิตภัณฑ์ที่สนใจซื้อหรือทดลองใช้ พบว่า มันกุ้งปรุงรสได้รับความสนใจสูงที่สุด จำนวน 69 คน รองลงมาคือผงโรยข้าวรสกุ้ง 42 คน กุ้งแห้งสูตรลดเค็ม 40 คน ทองแผ่นรสกุ้ง 36 คน กุ้งแห้งสูตรไม่เติมเกลือ 35 คน และผงข้าวผัดรสกุ้ง 31 คน ทั้งนี้ ข้อมูลดังกล่าวแสดงความสนใจของกลุ่มตัวอย่าง มิใช่ยอดจำหน่ายจริง

2. พฤติกรรมการซื้อและช่องทางจำหน่าย

วัตถุประสงค์หลักในการซื้อคือใช้เป็นวัตถุดิบประกอบอาหาร ร้อยละ 29 รองลงมาคือรับประทานเป็นเมนูอาหาร ร้อยละ 24 และใช้เพิ่มรสชาติอาหาร ร้อยละ 17 ช่องทางที่ต้องการซื้อมากที่สุดคือตลาดชุมชนหรือตลาดท้องถิ่น ร้อยละ 44 รองลงมาคือร้านสะดวกซื้อ ร้อยละ 28 และแพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น Shopee, Lazada และ TikTok ร้อยละ 16 จึงควรให้ความสำคัญกับการจำหน่ายในตลาดชุมชนควบคู่กับการพัฒนาช่องทางออนไลน์เพื่อเพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงสินค้า

3. ปัจจัยประกอบการตัดสินใจซื้อ

ผู้ตอบแบบสอบถามให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือของผู้จำหน่าย และการประชาสัมพันธ์คุณสมบัติ วิธีใช้ และประโยชน์ของผลิตภัณฑ์อย่างชัดเจน โดยมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากันที่ 4.65 จาก 5 คะแนน รองลงมาคือการจัดส่งรวดเร็วและสินค้าถึงผู้รับในสภาพสมบูรณ์ 4.64 คะแนน และความสะดวกในการสั่งซื้อออนไลน์ 4.63 คะแนน นอกจากนี้ รีวิวเป็นปัจจัยที่ผู้ตอบเลือกว่ามีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อมากที่สุด ร้อยละ 31 รองลงมาคือคำแนะนำจากเพื่อนหรือบุคคลใกล้ชิด ร้อยละ 24 จึงควรสร้างความเชื่อมั่นผ่านข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจนและความคิดเห็นจากผู้ซื้อจริง

ด้านราคา ผู้ตอบให้ความสำคัญกับการมีขนาดบรรจุและระดับราคาให้เลือก รวมถึงราคาที่แข่งขันได้ โดยมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากันที่ 4.59 คะแนน สะท้อนความต้องการสินค้าที่มีทางเลือกเหมาะสมกับกำลังซื้อและปริมาณการใช้งาน

4. ความต้องการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร

ข้อกังวลสำคัญต่อกุ้งแห้งสูตรลดเค็มหรือสูตรไม่เติมเกลือคือกลิ่นคาว ร้อยละ 47 รองลงมาคืออายุการเก็บรักษาสั้น ร้อยละ 15 และรสชาติไม่อร่อยหรือไม่กลมกล่อม ร้อยละ 10 ส่วนคุณสมบัติที่ต้องการในอนาคต ได้แก่ สูตรไม่เติมผงชูรส ร้อยละ 65 การมีเครื่องหมายรับรองที่เกี่ยวข้อง เช่น อย. หรือฮาลาล ร้อยละ 59 สูตรลดการเติมเกลือหรือโซเดียมต่ำ ร้อยละ 48 และคุณค่าทางโภชนาการสูง ร้อยละ 45 ดังนั้น แนวทางพัฒนาควรมุ่งควบคุมกลิ่น รักษารสชาติ ตรวจสอบอายุการเก็บรักษา และแสดงข้อมูลคุณภาพให้ตรงกับผลการตรวจวิเคราะห์และการรับรองที่ได้รับจริง

5. ความต้องการต่อปุ๋ยน้ำหมักจากเปลือกกุ้ง

ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 37 ไม่เคยใช้น้ำหมักชีวภาพหรือปุ๋ยน้ำแต่สนใจทดลองใช้ และเมื่อกำหนดเงื่อนไขว่าปุ๋ยน้ำหมักจากเปลือกกุ้งมีคุณภาพ ปลอดภัย และราคาเหมาะสม พบว่ามีผู้สนใจและสนใจมากที่สุดรวมร้อยละ 67 คุณสมบัติที่ต้องการ ได้แก่ ประสิทธิภาพในการบำรุงพืช ร้อยละ 63 ความปลอดภัยและไม่ทำให้พืชเสียหายเมื่อใช้ตามคำแนะนำ ร้อยละ 58 มีกลิ่นน้อย ร้อยละ 47 และมีวิธีใช้กับอัตราการผสมชัดเจน ร้อยละ 41 จึงควรให้ความสำคัญกับการสาธิตการใช้งานและข้อมูลผลทดสอบ เพื่อช่วยให้ผู้สนใจประเมินผลิตภัณฑ์ก่อนตัดสินใจซื้อ

ผลสำรวจโดยรวมชี้ให้เห็นโอกาสในการทำตลาดผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพ น่าเชื่อถือ ราคาและขนาดบรรจุเหมาะสม โดยมันกุ้งปรุงรสได้รับความสนใจเด่นที่สุดในกลุ่มตัวอย่าง การทดลองชิม การให้ข้อมูลที่ชัดเจน และการจำหน่ายผ่านช่องทางที่เข้าถึงสะดวก เป็นแนวทางสำคัญสำหรับพัฒนาการตลาดต่อไป ทั้งนี้ ผลสำรวจสะท้อนความคิดเห็นของผู้ตอบในการศึกษาครั้งนี้ และยังไม่สามารถใช้ยืนยันการซื้อจริงหรือความต้องการของผู้บริโภคทั้งจังหวัดได้

ภาพที่ 1การวิเคราะห์ข้อมูลตลาด

2.2 พัฒนาแบรนด์และสื่อประชาสัมพันธ์ให้เป็นที่รู้จักกว้างขวาง

1) การอบรมการสร้างสื่อ

ภาพที่ 2 กิจกรรมอบรมการสร้างสื่อ

2)การสร้างสื่อ โปสเตอร์เพื่อใช้ในการประชาสัมพันธ์ทางออนไลน์ สื่อต่างๆ

ภาพที่ 3สื่อไว้ประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์

2.3 การยกระดับผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์ที่นำมาวิเคราะห์ประกอบด้วย 5 ประเภท ได้แก่ ผงข้าวผัดรสกุ้ง ผงโรยข้าวรสกุ้ง มันกุ้งปรุงรส ทองแผ่นกุ้งแห้ง และปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้ง 2 สูตร สะท้อนแนวทางการเพิ่มความหลากหลายของผลิตภัณฑ์และการใช้ประโยชน์จากวัตถุดิบอย่างคุ้มค่า ทั้งการแปรรูปกุ้งแห้งเป็นอาหารที่สะดวกต่อการบริโภค การนำน้ำต้มกุ้งมาเป็นวัตถุดิบของมันกุ้งปรุงรส และการใช้เปลือกกุ้งเป็นวัตถุดิบในผลิตภัณฑ์ต่อยอด ซึ่งเป็นโอกาสในการสร้างมูลค่าเพิ่มจากกระบวนการผลิตเดิมของชุมชน

ตารางที่ 1  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์กุ้งแห้งที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ

กุ้งแห้งรสจืด

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงจาก 9.2 × 10⁸เป็น 9.2 × 10⁵โคโลนีต่อกรัม จากเดิมสูงกว่าเกณฑ์เป็นอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนดไม่เกิน 1 × 10⁶โคโลนีต่อกรัม เช่นเดียวกับยีสต์และราที่ลดลงจาก 1.1 × 10⁵เหลือ 20 โคโลนีต่อกรัม ซึ่งผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 100 โคโลนีต่อกรัม ส่วน Staphylococcus aureus มีค่าเดิม <10 และค่าใหม่ <3.0 ต่ำกว่าเกณฑ์ 100 เมื่อใช้หน่วยทดสอบที่เทียบกันได้ สำหรับ Escherichia coli ค่าใหม่ <3.0 สอดคล้องกับเกณฑ์ที่กำหนด หากรายงานเป็น MPN ต่อกรัม ขณะที่ค่าเดิม <10 ยังไม่สามารถยืนยันว่าต่ำกว่า 3 ได้ และตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง แต่ตารางไม่ได้ระบุเกณฑ์สำหรับเชื้อนี้ โดยสรุป ตัวอย่างใหม่มีผลด้านจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราดีขึ้นจากไม่ผ่านเป็นผ่านเกณฑ์

ตารางที่ 2  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์กุ้งแห้งลดเกลือที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงจาก 9.8 × 10⁷เป็น 9.2 × 10⁴โคโลนีต่อกรัม ซึ่งผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 1 × 10⁶โคโลนีต่อกรัม และยีสต์และราลดลงจาก 2.3 × 10⁵เหลือ 20 โคโลนีต่อกรัม ผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 100 โคโลนีต่อกรัม โดยทั้งสองรายการของตัวอย่างเดิมสูงกว่าเกณฑ์ ส่วน Staphylococcus aureus มีค่าเดิม <10 และค่าใหม่ <3.0 ต่ำกว่าเกณฑ์ 100 เมื่อใช้หน่วยทดสอบที่เทียบกันได้ สำหรับ Escherichia coli ค่าใหม่ <3.0 สอดคล้องกับเกณฑ์เมื่อรายงานเป็น MPN ต่อกรัม แต่ค่าเดิม <10 ยังยืนยันการผ่านเกณฑ์ไม่ได้ และตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง โดยไม่มีเกณฑ์ของเชื้อนี้ระบุในตาราง ผลดังกล่าวแสดงว่าตัวอย่างใหม่มีคุณภาพด้านจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราดีขึ้นอย่างชัดเจน

ตารางที่ 3  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์จากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ(ผงโรยข้าวผงโรยข้าวจากกุ้ง: มผช.1603/2565)

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงจาก 1.1 × 10⁷เป็น 9.2 × 10³ โคโลนีต่อกรัม จากเดิมสูงกว่าเกณฑ์เป็นต่ำกว่าทั้งระดับ 1 × 10⁴และ 1 × 10⁵ที่ระบุไว้ในตาราง ส่วนยีสต์และราลดลงจาก 2.4 × 10³ เป็น <10 โคโลนีต่อกรัม ผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 100 โคโลนีต่อกรัม ตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง และตัวอย่างใหม่ตรวจไม่พบ Staphylococcus aureus ซึ่งสอดคล้องกับเงื่อนไขการไม่พบเชื้อ แต่ต้องยืนยันว่าน้ำหนักตัวอย่างที่ตรวจตรงกับเกณฑ์ สำหรับ Escherichia coli ค่าใหม่ <3.0 ผ่านเกณฑ์เมื่อรายงานเป็น MPN ต่อกรัม ส่วนค่าเดิม <10 ยังยืนยันการผ่านไม่ได้ โดยสรุป ตัวอย่างใหม่มีผลดีขึ้น โดยเฉพาะจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และรา ทั้งนี้ ควรระบุเกณฑ์จุลินทรีย์ทั้งหมดและน้ำหนักตัวอย่างสำหรับการตรวจเชื้อให้ชัดเจนก่อนสรุปการผ่านครบทุกข้อ

ตารางที่ 4 เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์จากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งที่ได้รับ การพัฒนาคุณภาพ (ผงข้าวผัด)

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงจาก 9.6 × 10⁶เป็น 9.2 × 10³ โคโลนีต่อกรัม ผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 1 × 10⁵โคโลนีต่อกรัม และยีสต์และราลดลงจาก 150 เหลือ 20 โคโลนีต่อกรัม ผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 100 โคโลนีต่อกรัม โดยตัวอย่างเดิมไม่ผ่านทั้งสองรายการ ตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง และตรวจไม่พบ Staphylococcus aureus ในตัวอย่างใหม่ สอดคล้องกับเกณฑ์การไม่พบเชื้อที่ระบุ แต่ยังต้องยืนยันวิธีทดสอบและน้ำหนักตัวอย่าง ส่วน Escherichia coli ค่าใหม่ <3.0 ผ่านเกณฑ์เมื่อรายงานเป็น MPN ต่อกรัม ขณะที่ค่าเดิม <10 ยังยืนยันการผ่านไม่ได้ โดยสรุป ตัวอย่างใหม่มีคุณภาพด้านจุลินทรีย์ดีขึ้นตามเกณฑ์เปรียบเทียบในตาราง ทั้งนี้ การสรุปดังกล่าวถือว่าคอลัมน์ “กุ้งแห้งสูตรใหม่” ในตารางนี้หมายถึง “ผงข้าวผัดใหม่” ซึ่งควรตรวจสอบและแก้ไขชื่อให้ถูกต้อง

ตารางที่ 5  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์จากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ(ทองแผ่นรสกุ้ง)

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงจาก 250 เหลือ 12 โคโลนีต่อกรัม ซึ่งผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 1 × 10⁴โคโลนีต่อกรัมทั้งสองครั้ง ส่วนยีสต์และรามีค่าเดิม 3.0 และค่าใหม่ <10 โคโลนีต่อกรัม ผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 100 ทั้งคู่ แต่ไม่สามารถสรุปว่าค่าใหม่ลดลงได้ เนื่องจากเป็นผลที่รายงานต่ำกว่าขีดจำกัดของการทดสอบ ตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง และตัวอย่างใหม่ตรวจไม่พบ Staphylococcus aureus และ Escherichia coli อย่างไรก็ตาม ต้องยืนยันว่าวิธีทดสอบ น้ำหนักตัวอย่าง และขีดจำกัดการตรวจตรงกับเกณฑ์ โดยเฉพาะ Escherichia coli ที่กำหนด <3 MPN ต่อกรัม โดยสรุป ทองแผ่นผ่านเกณฑ์ด้านจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราทั้งก่อนและหลังการพัฒนา และตัวอย่างใหม่มีจุลินทรีย์ทั้งหมดลดลง

ตารางที่ 6  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์จากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ(มันกุ้งปรุงรส)

ผลการวิเคราะห์พบว่า จุลินทรีย์ทั้งหมดเพิ่มขึ้นจาก<250 เป็น 9.2 × 10³ โคโลนีต่อกรัม แม้ยังผ่านเกณฑ์ไม่เกิน 1 × 10⁴โคโลนีต่อกรัมทั้งสองครั้ง แต่ค่าใหม่อยู่ใกล้เกณฑ์สูงสุด จึงควรติดตามการควบคุมสุขลักษณะและการเก็บรักษา ส่วนยีสต์และรามีค่า <3.0 ทั้งสองครั้ง ต่ำกว่าเกณฑ์ 100 เมื่อหน่วยทดสอบตรงกัน สำหรับ Escherichia coli ค่าใหม่ <3.0 ผ่านเกณฑ์เมื่อรายงานเป็น MPN ต่อกรัม ส่วนค่าเดิม <10 ยังยืนยันการผ่านไม่ได้ ขณะที่ Staphylococcus aureus มีค่าเดิม <10 และค่าใหม่ <3.0 ซึ่งยังใช้ยืนยันเงื่อนไข “ต้องไม่พบในตัวอย่าง 1 กรัม” ไม่ได้ และตรวจไม่พบ Salmonella ทั้งสองครั้ง แต่เกณฑ์ในช่องขวามือที่ระบุเชื้อนี้เป็น “น้อยกว่า 100 โคโลนีต่อกรัม” ต้องตรวจสอบกับมาตรฐานฉบับจริงก่อนนำมาตัดสิน โดยสรุป มันกุ้งปรุงรสผ่านเกณฑ์ด้านจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราตามตาราง แต่ไม่อาจสรุปว่าคุณภาพด้านจุลินทรีย์ดีขึ้นทุกรายการ

ตารางที่ 7  เปรียบเทียบคุณภาพทางด้านจุลินทรีย์ของผลิตภัณฑ์จากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งที่ได้รับการพัฒนาคุณภาพ(ปุ๋ยน้ำหมักจากเปลือกกุ้งแห้ง)

ผลการวิเคราะห์น้ำหมักจากเปลือกกุ้งพบว่า มีไนโตรเจนทั้งหมดร้อยละ 1.05 ฟอสฟอรัสทั้งหมดร้อยละ 0.02 โพแทสเซียมทั้งหมดในรูป K₂O ร้อยละ 1.29 อินทรีย์คาร์บอนร้อยละ 4.99 อินทรียวัตถุร้อยละ 8.61 และอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนเท่ากับ 4.75:1 เมื่อเปรียบเทียบกับประกาศกรมวิชาการเกษตร เรื่อง กำหนดเกณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ พ.ศ. 2557 ในส่วนปุ๋ยอินทรีย์เหลว ซึ่งกำหนดให้มีไนโตรเจน ฟอสฟอรัสในรูป P₂O₅และโพแทสเซียมในรูป K₂O ไม่น้อยกว่าร้อยละ 0.5 แต่ละรายการ หรือมีธาตุอาหารหลักรวมไม่น้อยกว่าร้อยละ 1.5 และมีอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนไม่เกิน 20:1 พบว่าตัวอย่างผ่านเกณฑ์ด้านอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจนและธาตุอาหารหลักรวมในเบื้องต้น เนื่องจากไนโตรเจนและโพแทสเซียมรวมกันมีค่าร้อยละ 2.34 แม้ฟอสฟอรัสจะมีปริมาณต่ำ

เมื่อเปรียบเทียบคุณภาพผลิตภัณฑ์เดิมและค่าวิเคราะห์ทางด้านจุลินทรีย์ใหม่กับเกณฑ์มาตรฐานของตาราง พบว่า กุ้งแห้งรสจืด กุ้งแห้งลดเกลือ ผงโรยข้าวจากกุ้ง และผงข้าวผัด มีจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราลดลงจากระดับที่ไม่ผ่านเกณฑ์เป็นระดับที่ผ่านเกณฑ์ ส่วนทองแผ่นผ่านเกณฑ์ทั้งสองรายการตั้งแต่เดิม และมีจุลินทรีย์ทั้งหมดลดลงในตัวอย่างใหม่ ขณะที่มันกุ้งปรุงรสยังผ่านเกณฑ์ทั้งสองรายการ ทุกผลิตภัณฑ์ตรวจไม่พบ Salmonellaทั้งสองครั้ง ส่วนผล Staphylococcus aureus และ Escherichia coli ของตัวอย่างใหม่รายงานในระดับต่ำหรือตรวจไม่พบ อย่างไรก็ตาม ค่าเดิมที่รายงาน <10 ไม่สามารถยืนยันการผ่านเกณฑ์ <3 หรือเงื่อนไขการไม่พบเชื้อได้ จึงสรุปได้ว่าผลิตภัณฑ์ใหม่ส่วนใหญ่มีคุณภาพทางจุลชีววิทยาดี ยืนยันว่าผ่านมาตรฐานครบทุกรายการ

2.4 ประเมินความพึงพอใจของผู้รับบริการ

ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมภายใต้โครงการการใช้เทคโนโลยีพัฒนาและยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์กุ้งแห้งลดเค็มชุมชนแปรรูปอาหารทะเล ตำบลตะเสะ อำเภอหาดสำราญ จังหวัดตรัง พบว่า ความพึงพอใจในภาพรวมตามด้านที่ประเมินมีค่าเฉลี่ย 4.49 จากคะแนนเต็ม 5 อยู่ในระดับมากที่สุด ตามเกณฑ์ของรายงานที่กำหนดช่วงคะแนน 4.31–5.00 เป็นระดับมากที่สุด โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. ความพึงพอใจในภาพรวมรายด้าน

ด้านความพึงพอใจต่อการอบรมมีคะแนนเฉลี่ยสูงที่สุด แสดงถึงการตอบรับที่ดีต่อการจัดกิจกรรม ส่วนด้านการนำไปใช้ประโยชน์มีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับด้านอื่น แต่ยังอยู่ในระดับมากที่สุด จึงควรติดตามการนำความรู้ไปปฏิบัติจริง พร้อมให้คำปรึกษาเกี่ยวกับปัญหาการผลิตและการประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของสมาชิกกลุ่ม

2. ความพึงพอใจจำแนกตามกิจกรรม

กิจกรรมการวิเคราะห์ตลาดมีคะแนนความพึงพอใจต่อการอบรมสูงที่สุด เท่ากับ 4.72 รองลงมาคือปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้ง 4.69 มันกุ้งปรุงรส 4.66 และกลุ่มผลิตภัณฑ์ผงข้าวผัดรสกุ้ง ผงโรยข้าว และผงปรุงรสเปลือกกุ้ง 4.44 ซึ่งอยู่ในระดับมากที่สุดทุกกิจกรรม ส่วนทองแผ่นกุ้งแห้งมีคะแนน 4.21 อยู่ในระดับมาก

เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า มันกุ้งปรุงรสมีคะแนนการนำไปใช้ประโยชน์สูงที่สุด 4.64 และความชอบในสูตรต้นแบบและบรรจุภัณฑ์สูงที่สุด 4.68 สะท้อนการตอบรับที่ดีต่อผลิตภัณฑ์ต้นแบบและโอกาสในการนำความรู้ไปใช้ ส่วนปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้งมีคะแนนด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์และรายได้สูงที่สุด 4.59 แสดงถึงการประเมินเชิงบวกของผู้เข้าร่วมต่อแนวทางการต่อยอดผลิตภัณฑ์ดังกล่าว

กิจกรรมทองแผ่นกุ้งแห้งมีคะแนนอยู่ระหว่าง 4.17–4.27 ซึ่งอยู่ในระดับมากทุกด้าน แต่ต่ำกว่ากิจกรรมอื่น จึงควรเก็บข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเกี่ยวกับสูตร กระบวนการผลิต บรรจุภัณฑ์ และความสะดวกในการนำไปปฏิบัติ เพื่อระบุประเด็นที่ควรปรับปรุงโดยตรง ทั้งนี้ คะแนนที่มีอยู่ยังไม่สามารถชี้ชัดว่าสาเหตุเกิดจากองค์ประกอบใด

3. ความพึงพอใจโดยรวมหลังเสร็จสิ้นกิจกรรม

ผลการประเมินความพึงพอใจโดยรวมหลังเสร็จสิ้นกิจกรรมมีค่าเฉลี่ย 4.61 อยู่ในระดับมากที่สุด แสดงว่าผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อโครงการโดยรวมในระดับสูง โดยคะแนนส่วนนี้ควรรายงานแยกจากค่าเฉลี่ยรายด้าน 4.49 เนื่องจากเป็นผลการประเมินคนละรายการ

4. ความรู้ความเข้าใจก่อนและหลังการอบรม

ผลการประเมินความรู้ความเข้าใจในภาพรวมเพิ่มจากค่าเฉลี่ย 3.08 ก่อนอบรม เป็น 4.39 หลังอบรม หรือเพิ่มขึ้น 1.31 คะแนน โดยรายงานแปลผลจากระดับปานกลางเป็นระดับมากที่สุด และทุกกิจกรรมมีคะแนนหลังอบรมสูงกว่าก่อนอบรม

กิจกรรมปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้งมีคะแนนความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นมากที่สุด 1.45 คะแนน ขณะที่กิจกรรมทองแผ่นกุ้งแห้งมีคะแนนหลังอบรมสูงที่สุด 4.47 คะแนน ผลดังกล่าวแสดงถึงแนวโน้มความรู้ความเข้าใจที่เพิ่มขึ้นตามผลการประเมิน อย่างไรก็ตาม ควรติดตามทักษะการปฏิบัติและการนำความรู้ไปใช้จริงเพิ่มเติม

ภาพที่ 4ผลการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมการอบรมในภาพรวมตามด้านต่างๆ ทั้งหมด

จากผลการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมการอบรมในภาพรวมตามด้านต่างๆ ทั้งหมด มีค่าเฉลี่ย 4.49ซึ่งมีระดับมากที่สุดจากผลการประเมินความพึงพอใจของผู้เข้าร่วมการอบรมในภาพรวมทั้งหมดหลังเสร็จสิ้นกิจกรรม มีค่าเฉลี่ย 4.61  ซึ่งมีระดับมากที่สุด

ผลการประเมินสะท้อนการตอบรับที่ดีต่อโครงการ ทั้งด้านการอบรม ผลิตภัณฑ์ต้นแบบ และการนำไปใช้ประโยชน์ โดยควรรักษาคุณภาพของกิจกรรมที่ได้รับคะแนนสูง พร้อมนำข้อเสนอแนะมาปรับปรุงกิจกรรมทองแผ่นกุ้งแห้งและสนับสนุนการปฏิบัติหลังอบรม เพื่อให้ความรู้ที่ได้รับสามารถนำไปต่อยอดได้อย่างเหมาะสม

ผลการประเมินจากผู้ตอบแบบประเมินจำนวน 15 คน พบว่า ความพึงพอใจในภาพรวมตามด้านที่ประเมินมีค่าเฉลี่ย 4.49 จากคะแนนเต็ม 5 อยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านความพึงพอใจต่อการอบรมมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด 4.55 รองลงมาคือความชอบในสูตรต้นแบบและบรรจุภัณฑ์ของผลิตภัณฑ์ 4.49 การพัฒนาผลิตภัณฑ์และรายได้ 4.47 และการนำไปใช้ประโยชน์ 4.43 ซึ่งอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน สำหรับความพึงพอใจโดยรวมหลังเสร็จสิ้นกิจกรรมมีค่าเฉลี่ย 4.61 อยู่ในระดับมากที่สุดเช่นกัน

เมื่อพิจารณารายกิจกรรม พบว่า การวิเคราะห์ตลาดได้รับคะแนนความพึงพอใจต่อการอบรมสูงที่สุด 4.72 ขณะที่มันกุ้งปรุงรสได้รับคะแนนด้านการนำไปใช้ประโยชน์และความชอบในสูตรต้นแบบและบรรจุภัณฑ์สูงที่สุด เท่ากับ 4.64 และ 4.68 ตามลำดับ ส่วนกิจกรรมทองแผ่นกุ้งแห้งมีคะแนนรายด้านอยู่ระหว่าง 4.17–4.27 อยู่ในระดับมาก จึงควรเก็บข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเพื่อปรับปรุงกิจกรรมให้ตอบสนองความต้องการของผู้เข้าร่วมได้ดียิ่งขึ้น

ด้านความรู้ความเข้าใจ พบว่า คะแนนเฉลี่ยในภาพรวมเพิ่มจาก 3.08 ก่อนอบรม เป็น 4.39 หลังอบรม หรือเพิ่มขึ้น 1.31 คะแนน สะท้อนแนวโน้มความรู้ความเข้าใจที่เพิ่มขึ้นตามผลการประเมิน ทั้งนี้ ควรติดตามการนำความรู้ไปปฏิบัติจริง เพื่อประเมินผลต่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์และการประกอบอาชีพของผู้เข้าร่วมต่อไป

ภาพที่ 5 ผลการประเมินความรู้ก่อน และหลังการอบรมของผู้เข้าร่วม จากผลการประเมินความรู้ก่อน และหลังการอบรมของผู้เข้าร่วม สำหรับ 5 กิจกรรม ในภาพรวมของโครงการ   ก่อนการอบรมผู้เข้าร่วมมีความรู้ความเข้าใจ ค่าเฉลี่ย 3.08 ซึ่งมีระดับปานกลาง หลังการอบรมผู้เข้าร่วมมีความรู้ความเข้าใจ ค่าเฉลี่ย 4.39 ซึ่งมีระดับมากที่สุด

2.4 การประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมของกลุ่มผู้ผลิตกุ้งแห้ง

ผลการประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ การวิเคราะห์ครอบคลุมต้นทุนเงินสดและต้นทุนที่ไม่เป็นเงินสด เช่น ค่าเสื่อมราคาและค่าเสียโอกาส โดยมีผลสรุปดังตาราง

ผลิตภัณฑ์ทุกรายการมีกำไรเป็นบวกภายใต้ต้นทุน ราคาขาย และปริมาณจำหน่ายที่ใช้ในการวิเคราะห์ โดยปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้งสูตรที่ 1 มีค่า ROI สูงที่สุด ส่วนกลุ่มผลิตภัณฑ์อาหาร มันกุ้งปรุงรสมีค่า ROI สูงที่สุด ขณะที่ทองแผ่นกุ้งแห้งมีกำไรต่อหน่วยสูงที่สุด อย่างไรก็ตาม การเลือกผลิตภัณฑ์เพื่อต่อยอดควรพิจารณาปริมาณความต้องการซื้อ ระยะเวลาการผลิต อายุการเก็บรักษา และค่าใช้จ่ายในการจำหน่ายร่วมด้วย

สำหรับการวิเคราะห์มูลค่าปัจจุบันในกรอบเวลา 1 ปี ที่อัตราคิดลดร้อยละ 6.5 รายงานระบุมูลค่าปัจจุบันของผลประโยชน์รวม 21,684.51 บาท มูลค่าปัจจุบันของต้นทุนรวม 9,952.83 บาท และมูลค่าปัจจุบันสุทธิ 11,731.68 บาท โดยมีอัตราส่วนผลประโยชน์ต่อต้นทุนเท่ากับ 2.18 หมายความว่า ต้นทุนทุก 1 บาทให้ผลประโยชน์คิดเป็นมูลค่าปัจจุบันประมาณ 2.18 บาท ภายใต้ขอบเขตและสมมติฐานของการวิเคราะห์ดังกล่าว จึงแสดงถึงศักยภาพความคุ้มค่าของผลิตภัณฑ์ที่ศึกษา

สรุปผลการดำเนินงานกิจกรรมที่ 2

1. การดำเนินงานภาพรวมกิจกรรมที่ 2 มุ่งวิเคราะห์ความต้องการของตลาด พัฒนาแบรนด์และสื่อประชาสัมพันธ์ ยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์ และประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ เพื่อให้กลุ่มผู้ผลิตกุ้งแห้งตำบลตะเสะ จังหวัดตรัง มีข้อมูลประกอบการวางแผนผลิตและจำหน่ายสินค้าอย่างเหมาะสม
2. ความสนใจของผู้บริโภคและช่องทางจำหน่ายผลสำรวจผู้บริโภคจำนวน 100 คน พบว่ามันกุ้งปรุงรสได้รับความสนใจซื้อหรือทดลองมากที่สุด จำนวน 69 คน ขณะที่ร้อยละ 44 ต้องการซื้อผ่านตลาดชุมชน จึงเป็นข้อมูลสนับสนุนการนำมันกุ้งปรุงรสไปทดลองตลาดและให้ความสำคัญกับช่องทางจำหน่ายในพื้นที่ ทั้งนี้ ความสนใจดังกล่าวยังไม่ใช่ยอดซื้อจริง
3. ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อผู้บริโภคให้ความสำคัญกับความน่าเชื่อถือของผู้จำหน่ายและการให้ข้อมูลคุณสมบัติ วิธีใช้ และประโยชน์ของผลิตภัณฑ์ โดยมีคะแนนเฉลี่ยเท่ากันที่ 4.65 จาก 5 คะแนน รวมทั้งต้องการขนาดบรรจุและราคาที่เหมาะสม จึงควรนำข้อมูลเหล่านี้มาใช้พัฒนาฉลาก การสื่อสาร และรูปแบบการจำหน่ายให้ตรงกับกลุ่มเป้าหมาย
4. การพัฒนาแบรนด์และสื่อประชาสัมพันธ์มีการอบรมการสร้างสื่อและจัดทำโปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์สำหรับช่องทางออนไลน์ เพื่อให้กลุ่มผู้ผลิตสามารถนำเสนอสินค้าได้ชัดเจนและน่าสนใจ ตลอดจนมีสื่อสำหรับใช้แนะนำผลิตภัณฑ์และสนับสนุนการขยายช่องทางการตลาดต่อไป
5. การเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์และใช้ประโยชน์จากวัสดุเหลือใช้มีการพัฒนาผงข้าวผัดรสกุ้ง ผงโรยข้าวรสกุ้ง มันกุ้งปรุงรส ทองแผ่นกุ้งแห้ง และปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้ง โดยนำน้ำต้มกุ้งและเปลือกกุ้งมาใช้เป็นวัตถุดิบต่อยอด ช่วยเพิ่มความหลากหลายของสินค้าและสร้างโอกาสเพิ่มมูลค่าจากกระบวนการผลิตเดิมของชุมชน
6. การยกระดับคุณภาพด้านจุลินทรีย์ผลตรวจตัวอย่างใหม่ของกุ้งแห้งรสจืด กุ้งแห้งลดเกลือ ผงโรยข้าว และผงข้าวผัด พบว่าจุลินทรีย์ทั้งหมดและยีสต์และราลดลงจากระดับที่เกินเกณฑ์เป็นอยู่ในเกณฑ์เปรียบเทียบของรายงาน สะท้อนคุณภาพที่ดีขึ้นในรายการดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบหน่วย วิธีทดสอบ และเกณฑ์อ้างอิงให้ครบถ้วนก่อนยืนยันว่าผ่านมาตรฐานทุกรายการ
7. คุณภาพน้ำหมักจากเปลือกกุ้งผลวิเคราะห์พบว่าไนโตรเจนและโพแทสเซียมรวมกันมีค่าร้อยละ 2.34 ซึ่งผ่านเกณฑ์ธาตุอาหารรวมเบื้องต้น แต่อินทรียวัตถุมีค่าร้อยละ 8.61 ต่ำกว่าเกณฑ์อ้างอิงร้อยละ 10 จึงควรปรับสัดส่วนวัตถุดิบต่อปริมาณน้ำ ควบคุมกระบวนการผลิต และตรวจวิเคราะห์ซ้ำเพื่อพัฒนาคุณภาพให้เหมาะสม
8. ความพึงพอใจและความรู้ของผู้เข้าร่วมผู้ตอบแบบประเมินจำนวน 15 คนมีความพึงพอใจโดยรวมหลังเสร็จสิ้นกิจกรรมเฉลี่ย 4.61 จาก 5 คะแนน ส่วนคะแนนความรู้ความเข้าใจเพิ่มจาก 3.08 ก่อนอบรมเป็น 4.39 หลังอบรม หรือเพิ่มขึ้น 1.31 คะแนน แสดงถึงการตอบรับที่ดีและแนวโน้มความรู้ที่เพิ่มขึ้น โดยควรติดตามการนำความรู้ไปใช้ปฏิบัติจริงเพิ่มเติม
9. ต้นทุนและผลตอบแทนของผลิตภัณฑ์ผลการวิเคราะห์พบว่าทุกผลิตภัณฑ์มีกำไรเป็นบวกภายใต้ต้นทุนและราคาจำหน่ายที่ใช้คำนวณ โดยมันกุ้งปรุงรสมีอัตราผลตอบแทนตามรายงานสูงที่สุดในกลุ่มอาหาร ร้อยละ 116.15 และมีกำไรสุทธิต่อหน่วย 20.96 บาท จึงเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีศักยภาพสำหรับทดลองขยายตลาด โดยต้องพิจารณาความต้องการซื้อและค่าใช้จ่ายจำหน่ายร่วมด้วย
10. ความคุ้มค่าและแนวทางต่อยอดการประเมินในกรอบเวลา 1 ปี ณ อัตราคิดลดร้อยละ 6.5 พบมูลค่าปัจจุบันสุทธิ 11,731.68 บาท และอัตราส่วนผลประโยชน์ต่อต้นทุน 2.18 หมายถึงต้นทุนทุก 1 บาทให้ผลประโยชน์ในมูลค่าปัจจุบันประมาณ 2.18 บาทตามสมมติฐานที่ใช้ ผลดังกล่าวสะท้อนศักยภาพความคุ้มค่า โดยควรติดตามยอดขาย กำไร และรายได้ของสมาชิกจริง เพื่อประเมินผลที่เกิดขึ้นต่อชุมชนในระยะต่อไป

1.4 ทำผลิตภัณฑ์ทองแผ่น

ถ่ายทอดการใช้เนื้อกุ้งแห้งป่นเป็นส่วนผสมของขนมทองแผ่น เพื่อเพิ่มรูปแบบการบริโภคและต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ขนมของชุมชน โดยสูตรประกอบด้วยแป้งสาลีตราบัวแดง 250กรัม แป้งมัน 250กรัม น้ำตาลทราย 180กรัม หัวกะทิ 600กรัม ไข่ไก่ 2ฟอง เกลือป่น 1ช้อนชา และเนื้อกุ้งแห้งป่น 24กรัม

ขั้นตอนตามเอกสารสูตร เริ่มจากผสมกะทิ น้ำตาลทราย และเกลือ ตีให้ละลาย ร่อนแป้งทั้งสองชนิดแล้วเติมลงในส่วนผสมกะทิ ใส่กุ้งแห้งป่นและผสมให้เข้ากัน พักแป้ง 15 นาที จากนั้นนำเข้าเครื่องอบวาฟเฟิลประมาณ 2 นาที และบรรจุขนาด 75 กรัม ราคา 50 บาท

1.5 ทำผลิตภัณฑ์ผงผัดข้าวรสกุ้ง

ถ่ายทอดการนำหัวกุ้งและเปลือกกุ้งมาอบและบดเป็นผงสำหรับใช้ปรุงข้าวผัด โดยสูตรขนาดเล็กในเอกสารประกอบด้วยเปลือกกุ้งปั่น 30 กรัม น้ำตาล 20 กรัม เกลือ 10 กรัม กระเทียมผง 5 กรัม ผงปรุงรส 10 กรัม และพริกไทยขาวป่น 2 กรัม รวมส่วนผสมก่อนผลิต 77 กรัมขั้นตอนการผลิตตามเอกสาร คือ นำหัวกุ้งเข้าเตาอบที่ 120 องศาเซลเซียส นาน 60 นาทีหรือจนกรอบ บดให้ละเอียด แล้วเติมเกลือ น้ำตาล กระเทียมผง ผงปรุงรส และพริกไทยขาวป่น ผสมให้ทั่ว บรรจุในกระปุกและเก็บในตู้เย็น โดยระบุขนาดจำหน่าย 60 กรัมต่อกระปุก ราคา 35 บาท

ประเด็นการเรียนรู้เน้นการทำวัตถุดิบให้แห้ง การบดให้มีความละเอียดสม่ำเสมอ การผสมเครื่องปรุงและป้องกันความชื้น ทั้งนี้ สูตรมีผงปรุงรสเป็นส่วนประกอบ

1.6 ทำผลิตภัณฑ์ผงโรยข้าว

ถ่ายทอดการนำกุ้งแห้งมาแปรรูปเป็นผงโรยข้าวสำหรับเพิ่มความสะดวกในการบริโภค โดยสูตรขนาดเล็กประกอบด้วยกุ้งแห้ง 45กรัม แครอทอบแห้ง 7กรัม สาหร่ายแผ่นปรุงรสอบแห้ง 5กรัม งาขาว 10กรัม งาดำ 10กรัม น้ำตาลทราย 3กรัม น้ำ 15กรัม และผงปรุงรส 5กรัม ตามตารางในเอกสารสูตร

ขั้นตอนการผลิต เริ่มจากอบกุ้งแห้งในหม้ออบลมร้อนที่ 150องศาเซลเซียส นาน 3–5นาที แล้วบดให้ละเอียด ผสมน้ำตาลทราย ผงปรุงรส ผงเนื้อกุ้ง งาขาว และงาดำให้เข้ากัน นำไปอบแห้งในตู้อบลมร้อน จากนั้นผสมสาหร่ายและแครอทอบแห้ง แล้วบรรจุในกระปุก ขนาด 55กรัม ราคา 35บาท

ประเด็นการเรียนรู้ ได้แก่ การเตรียมวัตถุดิบแห้ง การกระจายส่วนผสมให้สม่ำเสมอ และการบรรจุป้องกันความชื้น ทั้งนี้ เอกสารไม่ได้ระบุขั้นตอนเติมน้ำ 15 กรัม รวมถึงเวลาและอุณหภูมิการอบครั้งที่สอง ขณะที่สูตรขยายไม่ระบุน้ำและแจ้งน้ำหนักรวม 860 กรัม แต่ผลรวมวัตถุดิบที่ระบุเท่ากับ 850 กรัม

สรุปผลการดำเนินงาน

ผลการดำเนินกิจกรรมพัฒนาเครือข่ายธุรกิจเพื่อสังคมด้านอาหารทะเลอย่างยั่งยืน ทำให้กลุ่มผู้ผลิตกุ้งแห้งชุมชนบ้านตะเสะ ตำบลตะเสะ อำเภอหาดสำราญ จังหวัดตรัง ได้รับองค์ความรู้และทักษะในการเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบและเศษเหลือจากกระบวนการผลิตกุ้งแห้ง โดยสมาชิกมีส่วนร่วมในการวิเคราะห์ปัญหาการจัดการน้ำต้มกุ้งและเปลือกกุ้ง แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และกำหนดแนวทางพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมกับทรัพยากรและความต้องการของชุมชน ผ่านการถ่ายทอดความรู้และฝึกปฏิบัติการผลิตจำนวน 5 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ มันกุ้งปรุงรสจากน้ำต้มกุ้ง ปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้ง ทองแผ่นผสมกุ้ง ผงผัดข้าวรสกุ้ง และผงโรยข้าว โดยชุมชนได้เรียนรู้ตั้งแต่การคัดเลือกและเตรียมวัตถุดิบ การชั่งตวงส่วนผสมตามสูตร การควบคุมขั้นตอนการแปรรูป ตลอดจนการบรรจุและการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสม เช่น การกรองน้ำต้มกุ้งเพื่อลดสิ่งปนเปื้อนก่อนเคี่ยวและปรุงรส การอบและบดวัตถุดิบให้แห้งและมีความละเอียดสม่ำเสมอ การผสมส่วนประกอบให้กระจายทั่วถึง และการป้องกันความชื้นในผลิตภัณฑ์ชนิดแห้ง นอกจากนี้ สมาชิกยังได้ฝึกการบรรจุอย่างถูกสุขลักษณะ เรียนรู้การเลือกบรรจุภัณฑ์ ขนาดบรรจุ และตัวอย่างราคาจำหน่ายเพื่อประกอบการวางแผนพัฒนาสินค้า ทำให้มีสูตรและแนวทางการผลิตสำหรับนำไปฝึกฝนและต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม ส่วนการนำเปลือกกุ้งมาหมักช่วยให้ชุมชนเรียนรู้ทางเลือกในการใช้ประโยชน์จากเศษเหลือทางการผลิตสำหรับการเกษตร และเห็นแนวทางลดการทิ้งของเสียที่อาจกระทบต่อสิ่งแวดล้อมชายฝั่ง ผลจากกิจกรรมจึงเป็นการเสริมศักยภาพด้านการแปรรูป การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และการสร้างความหลากหลายของสินค้า ควบคู่กับการส่งเสริมความร่วมมือและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างสมาชิก ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการต่อยอดการผลิตเพื่อจำหน่าย เพิ่มโอกาสสร้างอาชีพและรายได้ และพัฒนาธุรกิจชุมชนที่คำนึงถึงประโยชน์ทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมในระยะยาว

ผลการดำเนินงาน กิจกรรมที่ 1 กิจกรรมพัฒนาเครือข่ายธุรกิจเพื่อสังคมด้านอาหารทะเลอย่างยั่งยืน

การถ่ายทอดองค์ความรู้การเพิ่มมูลค่าเศษเหลือจากกระบวนการผลิตกุ้งแห้งสู่ผลิตภัณฑ์ใหม่

          การดำเนินงานของโครงการ ความต้องการของชุมชนบ้านตะเสะ ที่ต้องการให้มีการใช้ประโยชน์จากเศษเหลือที่เกิดขึ้นจากกระบวนการทำกุ้งแห้ง การพัฒนาการผลิตภัณฑ์ได้มีการ ประชุมระดมความคิดเห็นของกลุ่ม ได้ข้อสรุปว่ามีความต้องการพัฒนาผลิตภัณฑ์มันกุ้งปรุงรส ผงโรยข้าว ผงปรุงรสจากกุ้ง และปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้ง ให้มีรสชาติอร่อย มีคุณภาพ เป็นเอกลักษณ์ของชุมชน ร่วมกันใช้องค์ความรู้ พัฒนาต่อยอดนำเอาเศษเหลือมาใช้ให้เกิดประโยชน์เป็นต้นแบบของการผลิตเศษเหลือจากการผลิตกุ้งแห้งมีข้อมูลดังนี้

1.1 ลงพื้นที่ พบปะพูดคุยแนวคิดธุรกิจเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อมชายฝั่งโดยการวิเคราะห์และจัดการของเสีย (น้ำต้มกุ้ง/เปลือกกุ้ง) ในชุมชนเพื่อเพิ่มมูลค่าและลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในชุมชนเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูปนำไปสู่การสร้างรายได้ในอนาคต

1.2 การพัฒนาผลิตภัณฑ์มันกุ้งปรุงรส  เป็นการนำที่เหลือจากการต้ม โดยใช้น้ำนั้นมากรองอีกครั้งหนึ่งเพื่อไม่ให้ทรายปน เทลงในกระทะ ตั้งไฟ ต้มให้เดือด ใส่ตะไคร้ ข่า ใบมะกรูด เคี่ยวไปเรื่อย ๆ นำข่า ตะไคร้ออก ใส่น้ำตาลมะพร้าว น้ำมะขามเปียก พริกป่น  เคี่ยวจนงวด ปิดไฟ พักให้เย็น การบรรจุลงในกระปุก นำมันกุ้งที่เคี่ยวเสร็จเย็นแล้วใส่ถุงบีบ บีบใส่กระปุก

การแปรรูป"มันกุ้งปรุงรส" จากน้ำต้มกุ้ง ชุมชนได้ เรียนรู้ขั้นตอน เทคนิค และสูตรที่ช่วยเพิ่มรสชาติและคุณภาพ เรียนรู้เทคนิคการบรรจุมันกุ้งปรุงรสและฝึกปฏิบัติการบรรจุผลิตภัณฑ์ให้ถูกสุขลักษณะ พร้อมออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้มีความเหมาะสมต่อการจำหน่าย เพื่อเพิ่มมูลค่าและความน่าสนใจของสินค้าเพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สร้างรายได้ในชุมชน

1.3 ปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้งปุ๋ยหมักจากเปลือกกุ้งอุดมไปด้วย ไคโตซาน ซึ่งช่วยบำรุงพืช เร่งการเจริญเติบโต ช่วยกระตุ้นการแตกราก ลำต้นแข็งแรง ทรงพุ่มใหญ่ และใบกว้างสมบูรณ์ และป้องกันเชื้อรา เปลือกกุ้งมีแคลเซียม ไนโตรเจน และสารอาหารอื่นๆ ที่จำเป็นต่อการพัฒนาผลผลิตและดอกสามารถทำเองได้ง่ายๆ เพียงนำเปลือกกุ้งตากแห้ง ผสมกับกากน้ำตาล และสารเร่ง พด.2 ซึ่งจุลินทรีย์ช่วยในกระบวนการหมักอาจจะได้จาก สารเร่ง พด.2 จุลินทรีย์ EMนมเปรี้ยวยาคูล หมักทิ้งไว้ในที่ร่มประมาณ 3 เดือน ก่อนนำไปผสมน้ำฉีดพ่นหรือรด

โครงการการใช้เทคโนโลยีพัฒนาและยกระดับคุณภาพผลิตภัณฑ์กุ้งแห้งลดเค็มของชุมชนแปรรูปอาหารทะเลตำบลตะเสะ อำเภอหาดสำราญ จังหวัดตรัง ซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องปีที่ 3 ได้ดำเนินการลงพื้นที่ประชุมปรึกษาหารือร่วมกับกลุ่มผู้ผลิตในชุมชน เพื่อวางแผนการดำเนินกิจกรรมภายใต้โครงการ โดยมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนากระบวนการผลิตกุ้งแห้งลดเค็มให้มีคุณภาพและความปลอดภัยมากยิ่งขึ้น พร้อมทั้งให้คำแนะนำในการปรับปรุงกระบวนการผลิตและสถานที่ผลิตให้เป็นไปตามหลักสุขลักษณะที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) เพื่อเตรียมความพร้อมในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สามารถยื่นขอรับรองมาตรฐานจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) รวมทั้งร่วมกันกำหนดแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และการเพิ่มมูลค่าสินค้า เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ของชุมชนให้มีมาตรฐานและสามารถสร้างรายได้อย่างยั่งยืน