“โคนิลอุบล”เป็นการวางแผนผสมพันธุ์หลายสายพันธุ์ เพื่อให้ได้ลูกผสมไทยบราห์มันและแองกัสเลือดผสมที่มีโครงสร้างใหญ่และแข็งแรงทนต่อสภาพอากาศ จากนั้นใช้น้ำเชื้อโคพันธุ์วากิวเป็นสายพ่อ เพื่อให้ได้ลูกผสมสายเลือดไทยบราห์มันแองกัสและวากิว เกิดไขมันแทรกในกล้ามเนื้อ มุ่งให้เป็นเนื้อเกรดพรีเมียมที่เป็นโคอัตลักษณ์ของเกษตรกรกลุ่มเครือข่าย โครงการ “การจัดทำพันธุ์ประวัติโคเนื้อต้นน้ำนิลอุบล เชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานเนื้อ พรีเมียม”ปีที่ 2ยังคงมีการบันทึกประวัติโคด้วยแอปพลิเคชัน “เซียนบีฟ” อย่างต่อเนื่อง เนื่องจากเป็นกุญแจแห่งความสำเร็จในการทำพันธุ์ประวัติที่เชื่อถือได้ และนำไปสู่การตลาดโคเนื้อที่สร้างความมั่นใจแก่ผู้ซื้อ โดยยังคงมีการ

อบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีการใช้แอปพลิเคชัน ทั้งออนไลน์และออฟไลน์ และขยายการอบรมไปยังเกษตรกรผู้สนใจในจังหวัดอื่น ๆ ซึ่งได้ทำให้ฐานข้อมูลพันธุ์ประวัติแม่โคมีจำนวนเพิ่มขึ้น ในปีที่ 2 โครงการฯ ยังคงประสานงานกับสำนักเทคโนโลยีชีวภาพการผลิตปศุสัตว์ กรมปศุสัตว์ เพื่อนำน้ำเชื้อสายพันธุ์ต่าง ๆ มาบริการเกษตรกร อย่างไรก็ตาม พบว่าเกษตรกรต้องการเลือกสายพันธุ์น้ำเชื้อตามที่ตนต้องการ ซึ่งอาจแตกต่างจากแผนการปรับปรุงพันธุ์ตามแนวทางของ “นิลอุบล” แต่ด้วยการทำพันธุ์ประวัติที่เชื่อถือได้ ทำให้ตลาดโคเนื้อยังคงมีความต้องการซื้อเช่นเดียวกัน โดยขอให้เป็นข้อมูลที่ถูกต้อง สามารถตรวจสอบได้

              ปัจจุบันฟาร์มเกษตรกรกลุ่มเครือข่าย “นิลอุบล” มีการสร้าง QR Code สำหรับการเข้าถึงข้อมูลประจำฟาร์ม สามารถแชร์ข้อมูลไปยังผู้ซื้อ โดยที่ผู้ซื้อสามารถดาวน์โหลดประวัติโคได้อีกด้วย จึงเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยระบบตลาดลูกโค ทั้งนี้โครงการฯ กำลังส่งเสริมการฝังไมโครชิปให้แก่ลูกสัตว์ทุกตัว เพื่อเพิ่มการพิสูจน์อัตลักษณ์ประจำตัวด้วยหมายเลขไมโครชิป ป้องกันการปลอมแปลงลูกโคเข้ามาในตลาด เนื่องจากในตลาดมีการตกลงรับซื้อล่วงหน้าและกำหนดราคาลูกโคที่สูงกว่าท้องตลาดโดยทั่วไป   

              สมาชิกเกษตรกรของเครือข่ายโคเนื้อนิลอุบลที่ได้รับการถ่ายทอดเทคโนโลยี เป็นเกษตรกรจากทุกอำเภอในจังหวัดอุบลราชธานี (25 อำเภอ) ได้มีการลงทะเบียนแม่โคทุกตัวด้วยแอปพลิเคชันเซียนบีฟ คัดเลือกแม่โคพื้นฐาน คัดเลือกแม่โคลูกผสม จัดการน้ำเชื้อด้วยเซียนซีเมน และบันทึกการผสมเทียมด้วยเซียนบรีดส์แมน ซึ่งปัจจุบันมีแม่โคตั้งท้องจากการผสมเทียมของโครงการ และการติดต่อซื้อลูกโคจากผู้ประกอบการ โดยผู้ประกอบการสำคัญ ได้แก่ บริษัท นครพนมบีฟ (ไทยแลนด์) จำกัด จังหวัดนครพนม ผู้ประกอบการโรงเชือดโคในจังหวัดอยุธยา และสหกรณ์บริการโคเนื้อแก่นคูณ จำกัด จังหวัดขอนแก่น โดยโครงการยังคงสร้างเครือข่าย เชื่อมต่อผู้ประกอบการ เพื่อประโยชน์สูงสุดแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อต่อไป

ปัญหา/อุปสรรค

-         การดำเนินการมีความล่าช้าเนื่องจากต้องรอความพร้อมของกลุ่มเกษตรกร แต่ละกลุ่มตั้งอยู่ห่างไกลกัน จึงต้องหาเวลาและสถานที่ที่เหมาะสม

-         เครือข่ายโคต้นน้ำนิลอุบลได้วางแผนให้มีแม่โค 3,000 ตัวต่อปี เพื่อผลิตลูกโคที่มีประวัติสายพันธุ์ตามแผนของเครือข่าย 1,500 ตัวต่อปี   ในปีที่ 1 (2568) มีแม่โค 291 ตัว และในปีที่ 2 (2569) มีแม่โค 231 ตัวเนื่องจากเกษตรกรบางรายมีความจำเป็นต้องขายแม่โคเพื่อเป็นรายได้ครอบครัว และเนื่องจากแม่โคบางตัวด้อยประสิทธิภาพในการสืบพันธุ์

-         สภาพเศรษฐกิจช่วงต้นปี 2569 ราคาโคตกต่ำ โดยสถิติอัตราเงินเฟ้อในช่วงต้นปี 2569 ค่อนข้างต่ำ ทำให้การซื้อขายโคค่อนข้างน้อยกว่าปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามแนวโน้มเศรษฐกิจในปลายปี 2569 คาดกว่าสภาพเศรษฐกิจดีขึ้น มีการซื้อขายมากขึ้นโดยเฉพาะการซื้อโคจากพ่อค้าชาวเวียดนามเพิ่มมากขึ้น

ข้อเสนอแนะ/แนวทางการแก้ไข

-       เครือข่ายโคต้นน้ำนิลอุบลต้องเร่งดำเนินการขึ้นทะเบียนแม่โคอย่างต่อเนื่อง และดำเนินการตามแผนการผสมพันธุ์ ตลอดจนให้ความรู้เกษตรกรในการจับสัด ผสมเทียมด้วยตนเองหรือแจ้งทีมผสมเทียมในพื้นที่ เพื่อให้เป้าหมายการผลิตลูกโคปีละ 1 ตัว เชื่อมต่อการตลาดให้สามารถขายลูกโคได้จริง สร้างความเชื่อมั่นแก่เกษตรกรและรับเกษตรกรเข้าร่วมโครงการเพิ่มขึ้นรวมทั้งเพิ่มจำนวนแม่โคในโครงการเพิ่มขึ้น

-       โครงการฯ ได้ประสานงานสำนักงานกองทุนฟื้นฟูเกษตรกร สำนักงานสาขาจังหวัดอุบลราชธานี ตลอดจนสำนักงานธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร เพื่อจัดการหรี้สินคงค้างของเกษตรกรและให้สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ เพื่อผ่อนคลายสภาวะเศรษฐกิจในครอบครัวของเกษตรกร

1. ขับเคลื่อนแนวทางการตลาดโคลูกผสม โดยส่งเสริมขายลูกโคหย่านม อายุ 6เดือน ที่เป็นลูกของน้ำเชื้อสายพันธุ์วากิวที่เกิดจากการผสมพันธุ์กับโคเนื้อเพศเมียของกลุ่มฯ โดยประกันราคากิโลกรัมละไม่น้อยกว่า 90บาท (น้ำหนัก 150 – 200 กิโลกรัม) นำไปจำหน่ายแก่สมาชิกของกลุ่มหรือบุคคลภายนอกเพื่อเลี้ยงระยะรุ่นและระยะขุน สร้างความมั่นใจแก่ผู้ซื้อผู้ขายโดยการซื้อขายผ่านระบบสารสนเทศที่มีการทำสัญญาออนไลน์ เพื่อสร้างการตลาดซื้อขายล่วงหน้า (Future market)  จัดกิจกรรมอบรมแนะนำการซื้อขายผ่านระบบสารสนเทศที่มีการทำสัญญาออนไลน์ เพื่อสร้างการตลาดซื้อขายล่วงหน้า (Future market) จำนวน 1 ครั้ง ผู้เข้าอบรม 55 คน

2. จัดทำคู่มือการใช้งานการซื้อขายในตลาดล่วงหน้า(Future market)  เพื่อส่งเสริมศักยภาพในการแข่งขัน 

3. จัดทำคู่มือสมาร์ทฟาร์มเมอร์ หลักการจัดการโครุ่นและโคขุน การบันทึกข้อมูลการเลี้ยงโคเนื้อระยะรุ่นและระยะขุน