กิจกรรมที่ 1 แนวทางปฏิบัติที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) และการขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร

กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิล ต.แม่สา อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน โดยมีนางประนอม ปินตามูล เป็นผู้จัดการฝ่ายผลิต ปัจจุบันมีสมาชิก จำนวน 37 คน โดยการทำการแปรรูปปลานิลจำหน่ายในรูปแบบผลิตภัณฑ์ปลาแดดเดียว ไส้อั่วปลานิล น้ำพริกปลานิล เป็นต้น โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิลได้รับสิ่งปลูกสร้างจากกรมประมงเพื่อปลูกสร้างโรงงานแปรรูป เมื่อปี งบประมาณ 2565 แต่เนื่องจากแบบไม่เป็นไปตามมาตรฐสถานที่ผลิตอาหาร และเกณฑ์มาตรฐาน GMP ทำให้ยังไม่ได้รับอนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจึงยังไม่ได้รับมาตรฐาน อย. ดังนั้นทางโครงการได้เข้ามาร่วมดำเนินการในปีที่ 1 (2567) ให้ทีมที่ปรึกษาเข้าไปถ่ายทอดให้ความรู้อบรมเชิงปฏิบัติการ “อบรมให้ความรู้ด้านการผลิตอาหารตามหลักการผลิตที่ดี และกฏหมายอาหารที่เกี่ยวข้อง” และปรับปรุงสถานที่ผลิตอาหารในการขอรับรองมาตรฐานสถานที่ผลิตอาหาร โดยได้ถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องอบรมเชิงปฏิบัติการการปฏิบัติที่ดีในการผลิตอาหาร (Good Manufacturing Practice เรียกย่อว่า GMP) เป็นระบบประกันคุณภาพที่มีการปฏิบัติในการผลิตอาหาร เพื่อรองรับการยื่นขอมาตรฐานการผลิตอาหาร
ผลการดำเนินการในปีที่ 2 (2568) ได้ปรับปรุงแก้ไขสถานที่ผลิตให้เป็นไปตามมาตรฐาน GMP ดังนี้
1. ย้ายห้องน้ำออกนอกตัวอาหารผลิต
2. ติดฝ้าเพดานให้มิดชิด เพื่อป้องกันหนู แมลง และฝุ่น จะตกลงในอาหาร
3. เปลี่ยนหลอดไฟแบบมีฝาครอบทั้งหมดที่อยู่ในบริเวณอาคาร
4. ปิดกั้นส่วนช่องผนังส่วนเตรียมวัตถุดิบให้ใช้มุ้งลวด หรือ หน้าต่างมุ้งลวดที่ถอดล้างได้ง่าย
5. ย้ายเครื่องมือให้อยู่ตามลำดับการผลิต
6. ปรับจุดทางเข้าให้มีอ่างล้างมือก่อนเข้าอาคาร
ดำเนินยื่นขออนุญาตสถานที่ผลิต อยู่ในช่วงของการลงตรวจพื้นที่จากส่วนงานคุ้มครองผู้บริโภค สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดน่าน ใช้เวลาดำเนินการประมาณ 30 วัน เมื่อได้เลขใบอนุญาตสถานที่ผลิตสามารถยื่นขอเลข อย.ผลิตภัณฑ์ ผ่านระบบ e-Submission ได้

วิธีการดำเนินกิจกรรม
อบรมการจัดการแนวทางการทำงานตามมาตรฐานการผลิตที่ดี GMP และการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
ผลการดำเนินงาน
ผลผลิต แนวทางปฏิบัติที่ดีในการผลิตอาหาร (GMP) และการขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร
ผลลัพธ์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้สถานที่ผลิตอาหารที่ได้มาตรฐาน
ผลิตภัณฑ์ได้เลขมาตรฐาน อย.
ตัวชี้วัด มีผู้เข้าร่วม 30 คน
ผลกระทบ สมาชิกวิสาหกิจชุมชนมีความเข้าใจในการแปรรูปอาหารที่เป็นมาตรฐานมากขึ้นสามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติได้จริง
  

กิจกรรมที่ 2 การพัฒนากระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียว และไส้กรอกปลานิล

จากการลงพื้นที่ “กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิล ต.แม่สา อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน ทำการผลิตสินค้าแปรรูปจากปลานิลออกจำหน่าย ได้แก่ ปลานิลแดดเดียว น้ำพริกปลานิล ซึ่งเป็นสินค้าที่ได้รับความนิมยมในระดับจังหวัด ทางกลุ่มสามารถผลิตปลานิลแดดเดียว จำหน่ายได้ 500 กก./เดือน และ น้ำพริกปลานิล จำหน่ายได้มากกว่า 200 กระปุก /เดือน คิดเป็นมูลค่าประมาณ 30,000-35,000 บาทต่อเดือน โดยมีสมาชิกเข้าร่วมผลิต 5-6 คน ทำการผลิต 1-2 ครั้ง/สัปดาห์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ ปลานิลอำเภอเวียงสา สนใจที่จะนำปลานิลมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความหลากหลายมากขึ้น เนื่องจากทางกลุ่มมีความพร้อมด้านวัตถุดิบและเครื่องมือแปรรูปซึ่งได้รับการสนับสนุนจาก รัฐบาลที่สนับสนุนแปลงใหญ่ เมื่อปี พ.ศ. 2565 แต่สมาชิกในกลุ่มยังขาดองค์ความรู้ในการแปรรูปปลานิลให้ได้มาตรฐาน มีคุณภาพสม่ำเสมอ ต้องการปรับปรุงสถานที่ผลิตที่ให้เป็นไปตามมาตรฐาน อย. รวมทั้งการสร้าง ตราสินค้าแบรนด์ บรรจุภัณฑ์ที่ทันสมัยสามารถนำสินค้าออกจำหน่ายในท้องตลาด ดังนั้นจึงได้แนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นผลิตภัณฑ์ผลิตภัณฑ์เชียงปลานิลสมุนไพรอบกรอบ และสติ๊กปลานิล โดยใช้เทคโนโลยีการแปรรูปเนื้อสัตว์ และการใช้ความร้อนทอดกรอบ การลดน้ำมันในผลิตภัณฑ์ ทำให้ช่วย ยืดอายุการเก็บรักษาผลิตภัณฑ์ได้ และช่วยให้เกิดการรับประทานง่ายขึ้น รวมทั้งได้ตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์ การยอมรับของผู้บริโภค ส่งเสริมการตลาดสร้างการรับรู้ต่อผลิตภัณฑ์มากขึ้น
ดังนั้นการแปรรูปผลผลิตจากปลานิลเป็นอาหารขบเคี้ยวจึงสามารถช่วยให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงการบริโภคได้ง่ายขึ้น จึงเป็นทางออกที่เหมาะสม ได้ผลิตภัณฑ์ที่สามารถตอบโจทย์การบริโภค ยุคใหม่ ที่ใส่ใจสุขภาพ สะดวกต่อการบริโภค ทางวิสาหกิจชุมชนจึงได้เริ่มนำปลานิลมา แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ แต่ทางวิสาหกิจชุมชนยังขาดสถานที่ในการผลิตที่ได้มาตรฐานเพื่อรองรับการผลิตที่ได้มาตรฐาน อย. ดังนั้นจึงแก้ปัญหาเริ่มต้นด้วยการทำการจ้างผลิตจากบริษัทที่ได้มาตรฐานสถานที่ผลิตก่อน เพื่อนำสินค้าไปทดสอบตลาด ก่อนขยายธุรกิจ
ทางโครงการให้ทีมที่ปรึกษาเข้าไปถ่ายทอดให้ความรู้อบรมเชิงปฏิบัติการ “การพัฒนากระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์เชียงปลานิลสมุนไพร อบกรอบ และสติ๊กปลานิล” โดยแนวคิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้ปลานิลเป็นส่วนผสมเพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีคุณค่าทางโภชนาการมากขึ้น และให้เป็นอาหารขบเคี้ยว สูตรสมุนไพร จำนวน 2 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ ผลิตภัณฑ์เชียงปลานิลสมุนไพร อบกรอบ และสติ๊กปลานิล

วิธีการดำเนินกิจกรรม
อบรมการพัฒนากระบวนการผลิตและควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียว และ ไส้กรอกปลานิล
ผลการดำเนินงาน
ผลผลิต กลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้ความรู้และทักษะกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาส้ม มะแขว่นแดดเดียว และไส้กรอกปลานิล
ผลลัพธ์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้ผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียว และไส้กรอกปลานิล
ตัวชี้วัด มีผู้เข้าร่วม 30 คน
ผลกระทบ สมาชิกวิสาหกิจชุมชนมีความเข้าใจในการแปรรูปปลาที่เป็นมาตรฐานมากขึ้นสามารถนำไปใช้ในการปฏิบัติได้จริง
 

กิจกรรมที่ 3 การถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล

จากการพัฒนาผลิตภัณฑ์กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิล ต.แม่สา อ.เวียงสา จังหวัดน่านได้สูตรต้นแบบผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล ที่เป็นที่ยอมรับจากผู้บริโภค ผลิตภัณฑ์มีกลิ่นปลาและเครื่องเทศ โดยได้ถ่ายทอดองค์ความรู้อบรมเชิงปฏิบัติการกระบวนการผลิตและการตรวจสอบ

คุณภาพ ผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิลจากสูตรต้นแบบ การทดสอบ การยอมรับทางประสาทสัมผัส วิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิล ต.แม่สา อ.วียงสา จ.น่าน ผู้เข้ารับการอบรม 30 คน

วิธีการดำเนินกิจกรรม
การถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล
ผลการดำเนินงาน
ผลผลิต กลุ่มวิสาหกิจชุมชนได้ความรู้และทักษะการผลิต การตรวจสอบคุณภาพ
ผลลัพธ์ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิลที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ
ตัวอย่างตัวชี้วัด มีผู้เข้าร่วม 30 คน
ผลกระทบ ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสม่ำเสมอออกจำหน่าย

กิจกรรมที่ 4 กิจกรรมการออกแบบฉลาก บรรจุภัณฑ์ และการเชื่อมโยงสินค้าสู่แพลตฟอร์มการตลาดอาหารสุขภาพ

กิจกรรมการออกแบบฉลาก บรรจุภัณฑ์ ของผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่นแดดเดียวและ ไส้กรอกปลานิล ของวิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิล ต.แม่สา อ.เวียงสา จังหวัดน่าน โดยฉลากสินค้ามีส่วนที่ผู้บริโภคจะตัดสินความน่าสนใจของตัวผลิตภัณฑ์และมีความสำคัญไม่น้อยไปกว่าสิ่งที่อยู่ใน บรรจุภัณฑ์ นอกจากปริมาตรหรือข้อมูลทางโภชนาการและเครื่องหมายรับรองต่าง ๆ การออกแบบที่สวยงามยังช่วยเสริมภาพลักษณ์และบ่งบอกถึงตัวตนของแบรนด์ การตัดสินใจซื้อเกิดจากอารมณ์มากกว่า 80% ของการรับรู้เกิดจากการมองเห็น ดังนั้นการออกแบบเน้นจะความสวยงามฉลากมีสัดส่วนที่เหมาะสม แสดงจุดขายของผลิตภัณฑ์ที่ชัดเจน ด้วยการใช้วัตถุดิบปลาที่มีคุณภาพ สด ใหม่ มีการระบุข้อมูลสำคัญ ได้แก่ข้อมูลโภชนาการ และสิ่งที่ทำให้เกิดแตกต่างจากคู่แข่งในตลาด
การอบรมเชิงปฏิบัติการ ผู้เข้ารับการอบรม 30 คน ผู้เข้ารับการอบรมได้ฝึกการออกแบบฉลากและตราสินค้า เพื่อให้มีเอกลักษณ์ของกลุ่มต่อไป
จากแบบสอบถามความพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อบรรจุภัณฑ์ที่ออกแบบ จากกลุ่มผู้บริโภคจำนวน 100 คน ใช้วิธีทดสอบความพอใจ 9-Point Hedonic scale ประเมิน ให้คะแนนความความพอใจ โดยให้คะแนน 9 = ชอบมากที่สุด 8 = ชอบมาก 7 = ชอบปานกลาง 6 = ชอบเล็กน้อย 5 = เฉยๆ 4 = ไม่ชอบเล็กน้อย 3 = ไม่ชอบปานกลาง 2 = ไม่ชอบมาก 1 = ไม่ชอบมากที่สุด ตามลำดับ
ผลการทดสอบความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ส้มปลารสมะแขว่น แดดเดียวและไส้กรอกปลานิล ที่ออกแบบ จำนวน 50 คน โดยใช้แบบสอบถาม พบว่า ด้านความคิดสร้างสรรค์ผู้บริโภคให้คะแนนเฉลี่ย 8.10 และ 7.54 คะแนน ด้านรูปลักษณ์ที่สวยงาม ผู้บริโภคให้คะแนนเฉลี่ย 7.83 และ 7.67 คะแนน ด้านการแสดงข้อมูลฉลากครบถ้วน ผู้บริโภคให้คะแนนเฉลี่ย 7.90 และ 7.82 คะแนน และความชอบโดยรวมผู้บริโภคให้คะแนนเฉลี่ย 7.95 และ 7.65 คะแนน

วิธีการดำเนินกิจกรรม
อบรมเชิงปฏิบัติการกิจกรรมการออกแบบฉลาก บรรจุภัณฑ์ และการเชื่อมโยงสินค้าสู่แพลตฟอร์มการตลาดอาหารสุขภาพ
ผลการดำเนินงาน
ผลผลิต กลุ่มได้ความรู้และทักษะการออกแบบแบรนด์ ฉลากสินค้า และบรรจุภัณฑ์และการตลาด
ผลลัพธ์ กลุ่มมีแบรนด์ ฉลากสินค้า และบรรจุภัณฑ์
ตัวอย่างตัวชี้วัด มีผู้เข้าร่วม 30 คน
ผลกระทบ คุณภาพของบรรจุภัณฑ์สินค้า
 
 

กิจกรรม อบรมเชิงปฏิบัติการ กิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล
เรื่อง โครงการเพิ่มศักยภาพการผลิตและการตลาดผลิตภัณฑ์จากปลานิลแม่สา จ.น่าน (ปี ๒)
ผู้รับบริการ : วิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิลอำเภอเวียงสา ต.แม่สา อ.เวียงสา จ.น่าน
จำนวนผู้รับบริการ : 30 คน
วันที่ดำเนินการ : 23-24 สิงหาคม 2568
วิทยากร : ผู้ช่วยศาตราจารย์ ดร.ปิยะนุช รสเครือ
งบประมาณที่ใช้ : 10,320 บาท
รายละเอียดการดำเนินงาน :
การอบรมเชิงปฏิบัติการ กิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล ผู้เข้าร่วมอบรม วิสาหกิจชุมชนแปลงใหญ่ปลานิลอำเภอเวียงสาต.แม่สา อ.เวียงสา จ.น่าน จำนวน 30 คน เข้ารับการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ปลาส้มมะแขว่นแดดเดียวและไส้กรอกปลานิล โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตไส้กรอกแบบอิมัลชัน เทคโนโลยีการหมักให้เกิดกรดแลคติกและการยืดอายุการเก็บรักษาด้วยเทคโนโลยีการลดปริมาณความชื้นในผลิตภัณฑ์ ได้ผลิตภัณฑ์พร้อมจำหน่ายและนำไปทดสอบตลาด